Το κλίμα αλλάζει, ο ΟΤΕ ποτέ

Τρίτη 12 Δεκεμβρίου – και πριν από λίγες εβδομάδες πέρασα μερικές ημέρες στις Βρυξέλλες, την πόλη των συνωμοσιών, της πραλίνας και των πολιτικών παρασκηνίων. Πάει καιρός που οι Βρυξέλλες είναι μάλλον κοινοτοπία, παρά εξωτικός προορισμός για τους Έλληνες. «Πάλι πάω Βρυξέλλες», θα το ακούσετε μια κάποια σνομπ απαξία και μπλαζέ βαριεστημάρα σε όλα τα in καφέ του τριγώνου Κολωνάκι-Σύνταγμα-Ρηγίλλης. Συνηθίσαμε – και μας συνήθισαν επίσης…

Πάει καιρός, λοιπόν, που είχα να ακούσω κάτι με πραγματικό ενδιαφέρον και έκπληξη στη βαρετή πόλη των Βρυξελλών. Αυτή τη φορά υπάρχει ένα στοιχείο που μου έκανε πραγματική εντύπωση. Εμφανίστηκε ο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας των Σοσιαλιστών, ένας 45άρης Γερμανός ονόματι Σουλτς – και εξήγησε ποια είναι η προτεραιότητα στην πολιτική της ατζέντα. Δηλαδή, ποιος είναι ο πρώτος πολιτικός στόχος του ισχυρότερου πόλου στην ευρωπαϊκή κεντροαριστερά.

Εκπαιδευμένοι από τα ρεφλέξ της ελληνικής πολιτικής ζωής, ποιο θα βάζατε στο νούμερο 1; Το δικό μου στοίχημα ήταν «Τουρκία». Συμπεριλαμβάνει ερωτήματα για το μέλλον της Ευρώπης, για την ουσία και την ταυτότητά της, και έχει προκαλέσει όχι μικρή εσωτερική αναστάτωση σε κυβερνήσεις αλλά και σε σοσιαλδημοκρατικά κόμματα στις πιο μεγάλες χώρες, όπως στη Γαλλία ή τη Γερμανία. Έχασα.

Ο διπλανός μου γελούσε πονηρά – γιατί είχε ξανακούσει την ομιλία, copy-paste ήταν. Μου έδωσε δεύτερη ευκαιρία. Είπα, στοίχημα αριθμός 2: «το κράτος». Τα όρια του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις στην οικονομία, οι κρατικές επιχειρήσεις, ποιες πρέπει να πουληθούν, ποιες πρέπει να ανήκουν σε ιδιωτικά κεφάλαια και ποιες σε κρατικά, πού πρέπει να διατηρηθούν τα παλιά μονοπώλια – όλα αυτά που θα δείτε σήμερα να συγκροτούν μια καθυστερημένη κρίση συνείδησης του ελληνικού πολιτικού συστήματος γύρω από το ιστορικό τους σύμβολο, τον ΟΤΕ. Ο διπλανός μου έπαψε να με κοιτάζει πονηρά και άρχισε να με κοιτάζει περίεργα. Προφανώς είχα χάσει και τη δεύτερη ευκαιρία.

Για να μην ταλαιπωρούμαστε άδικα, το υπ’αριθμόν 1 θέμα στην πολιτική, το ξαναλέω: στην πολιτική, ατζέντα των ευρωπαίων Σοσιαλιστών είναι η αλλαγή του κλίματος. Τώρα, ή αυτοί δεν είναι γνήσιοι Σοσιαλιστές ή εμείς βρισκόμαστε σε διαφορετική πολιτική φάση. Σήμερα στο BBC πρώτο θέμα είναι η αλλαγή του κλίματος και μια πρόβλεψη ότι μέσα σε λίγα χρόνια, όχι στη διάρκεια της ζωής των παιδιών μας αλλά τη δική μας, οι πάγοι θα λιώνουν εντελώς τα καλοκαίρια στο Βόρειο (όχι πια) Παγωμένο Ωκεανό.

Αλλά χάρη στη διαφωνία Σουφλιά-Αλογοσκούφη, στη μεταρρυθμιστική σβελτάδα Καραμανλή και στη δημιουργική σύμπραξη μιας καινοτομικής κριτικής από το ΠΑΣΟΚ και την ευρεία Αριστερά της χώρας είμαι βέβαιος ότι η χώρα θα βρεθεί στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος γιατί το μόνο μέρος της υφηλίου όπου θα διατηρούνται οι πάγοι του παρελθόντος θα είναι το μέγαρο του ΟΤΕ.

΄Εξι μέτρα, δύο κόσμοι

Δευτέρα 11 Δεκεμβρίου – και φυσικά μένει κανείς άφωνος μπροστά σε αυτή την ιστορία με τον 20χρονο που ομολόγησε βιασμούς παιδιών κατά συρροή. Και μερικές φορές είναι καλύτερα να μένει άφωνος και να μην μιλάει καθόλου.

Όταν έγινε γνωστό το γεγονός, ένας βουλευτής έτυχε να βρίσκεται (στατιστικά είχε μεγάλες πιθανότητες) σε τηλεοπτικό στούντιο. Και είπε πως (αλήθεια είναι) κι άλλες φορές έχει ταχθεί υπέρ της θανατικής ποινής «για τέτοια εγκλήματα». Εντάξει, θα πείτε. Ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος λαϊκιστής, ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος που συμμερίζεται την κουλτούρα των φανατικών τύπου Μπους και λοιπών ευαγγελιστών νεορθοδόξων της Αμερικής. Κληρονομιά Φαρ Ουέστ και θρησκευτική τύφλωση ίσον κρεμάλες, αγχόνες, γκιλοτίνες, ηλεκτρικές καρέκλες και εκτελεστικά αποσπάσματα. Παντού έχουν τους οπαδούς τους, ευτυχώς ως πολιτική αντίληψη στην Ευρώπη έχει μεσολαβήσει ο Διαφωτισμός.

Μα τι θα έκανες αν ήταν ο γιος σου;, είναι η συνήθης ερώτηση. Προφανώς θα τον έπνιγα, είναι η επίσης προφανής απάντηση. Που εξηγεί κυρίως γιατί δεν πρέπει να αφήνεται η δικαιοσύνη στα χέρια των ανθρώπων που έχουν υποστεί την αδικία στην πιο ακραία της μορφή, γι’αυτό δεν πρέπει να αποδίδεται εν θερμώ. Γι’αυτό πρέπει ένας πολιτικός να ξέρει ότι μια λέξη του εκείνη την ώρα μπορεί να τον κάνει συμπαθή στους οργισμένους (η οργή είναι εύκολο πράγμα) αλλά είναι και ακραία ανευθυνότητα.

Δεν μπορώ να φανταστώ Έλληνα πολιτικό που να φρίττει μπροστά στην ιδέα μιας κοινωνίας που στήνει εκτελέσεις εξαγνισμού του κοινού αισθήματος αποτροπιασμού από το Γιώργο Παπανδρέου. Συμβαίνει όμως ο βουλευτής που πήρε θέση υπέρ της θανατικής ποινής για τον κατ’εξακολούθηση βιαστή (και νομίζω ότι το έχει κάνει και για άλλα αδικήματα που συνδέονται με τα ναρκωτικά κάτι που αρχίζει να κάνει πολύ μακρύ τον κατάλογο)…

… αυτός ο βουλευτής να είναι ο Ανδρέας Λοβέρδος, νομικός και συνταγματολόγος (δύσκολο να το πιστέψεις). Επίσης, βουλευτής του ΠΑΣΟΚ και σκιώδης υπουργός. Θα έχουμε αύριο υπουργό κάποιον που υποστηρίζει αυτό το οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση υποχρέωσε την Τουρκία να καταργήσει για να έχει απλώς το δικαίωμα να μιλάει μαζί της σήμερα στο Συμβούλιο Υπουργών;

Υπάρχουν μερικές θέσεις που δεν χωρίζουν απλώς ιδεολογίες, αντιλήψεις, πολιτικές: χωρίζουν κόσμους. Κάτι που δείχνει μεταξύ άλλων –πέρα από τις δημοσκοπήσεις- τι δρόμο έχει μπροστά του ο κ. Παπανδρέου για να παρουσιάσει στους Έλληνες πολίτες την πραγματικά δική του πρόταση. Και πόσο οδυνηρή μπορεί να είναι η διαδικασία.

Κέρβεροι με Nokia

Παρασκευή 8 Δεκεμβρίου – και να μια απόφαση που φωτογραφίζει απολύτως τον τρόπο με τον οποίο παίρνουμε αποφάσεις.

Όπως θα μάθουν όλοι σήμερα, οι κέρβεροι του υπουργείου Παιδείας έστειλαν μια εγκύκλιο προς όλα τα σχολεία, με αφορμή τη γνωστή υπόθεση της Αμαρύνθου, όπου μαθητές μαγνητοσκόπησαν με τα κινητά τους τον καταγγελθέντα βιασμό. Το χόμπυ είναι γνωστό. Πατάμε το REC όταν συμβαίνει κάτι που να μπορεί να κινήσει το ενδιαφέρον μιας μαθητικής κοινότητας και μετά κάνουμε ανταλλαγές με MMS. Μπορεί να είναι από σκονάκι μέχρι σκληρό πορνό.

Και τι αποφάσισε γι’αυτό το υπουργείο Παιδείας; Να απαγορευθούν εντελώς, πλήρως και απολύτως όλα τα κινητά στα σχολεία. Για να δούμε και την κατάσταση που υπάρχει πια, τα κινητά απαγορεύονται στα λύκεια, τα γυμνάσια και (πιστέψτε το…) στα δημοτικά – γιατί η κατάρρευση του αισθήματος οικογενειακής ευθύνης έχει οδηγήσει σε δημοτικά όπου ο κάθε μπόμπιρας κυκλοφορεί με το τελευταίο γκάτζετ της Nokia και Bluetooth στο αυτί.

Αλλά πιστεύει κανείς ότι μπορεί να τηρηθεί η εγκύκλιος της πλήρους απαγόρευσης των κινητών στα σχολεία. Κανείς. Μερικές μέρες θα σφίξουν τα πράγματα και μετά πάλι θα χτυπάει το κουδούνι με ringtones. Δεν λέω πως δεν χρειαζόταν να γίνει κάτι, ούτε πως δεν υπάρχει καταχρηστική ανοχή του κάθε καπρίτσιου της μαθητικής κοινότητας από τους καθηγητές και –κυρίως- από την άθλια τάξη των γονέων, που είμαστε έτοιμοι να υπερασπιστούμε μέχρι ρανίδος την αξιοθρήνητη συμπεριφορά των νεαρών βλαστών και διαδόχων, και φυσικό είναι αφού εμείς μάλλον παρά οι δάσκαλοι ευθυνόμαστε για τη θωπεία και την εκτροφή τέτοιας συμπεριφοράς.

Αλλά η πλήρης απαγόρευση, λυπούμαι αλλά δεν δείχνει πραγματική διάθεση για αντιμετώπιση του προβλήματος. Δείχνει κυρίως διάθεση να δείξουμε προς τα έξω (προς τα μέσα ενημέρωσης που οργίασαν ατιμώρητα, για παράδειγμα) ότι το υπουργείο, το κράτος, οι αρχές και –βεβαίως- η υπουργός είναι άτεγκτη και πρέπει να επαινεθεί για την αποφασιστικότητά της, μάλιστα ο έπαινος είναι πιο καλοδεχούμενος πριν από τις εκλογές. Αλλά μια πλήρης απαγόρευση είναι συνήθως (κι όχι μόνο στην περίπτωση των κινητών στα σχολεία) άλλοθι για την παραβίασή της.

Όλοι ξέρουν και ξέρουμε πως οι μαθητές των λυκείων θα χρησιμοποιούν κινητά και στο μέλλον και στο σχολείο. Το να αρνείται κανείς να δεχτεί πως το κινητό αποτελεί μαζικό τρόπο ζωής σήμερα και πως έχει ενταχθεί λειτουργικά στην καθημερινότητα είναι απλώς ουτοπικό. Αυτό που χρειάζεται λοιπόν είναι το μέτρο.

Αλλά αυτό είναι χαμένο από καιρό – και στα σχολεία και στα κινητά και, φυσικά, στις απαγορεύσεις.

For the sake of the game

Πέμπτη 7 Δεκεμβρίου – και παίρνουμε μια πρώτη γεύση. Αυτό θα παρακολουθήσουμε από εδώ και πέρα – δηλαδή μια φυσιολογική κατάσταση των πραγμάτων. Τα γράδα θα ανέβουν, όπως ανέβηκαν ήδη. Θα δούμε επιθέσεις και απαντήσεις, κινήσεις και αντιδράσεις, διαρροές και ξεσπάσματα οργής. Θα δούμε (αρχίσαμε κιόλας) το είδος του πολιτικού παιχνιδιού που περιμένει κανείς όσο πλησιάζει η ώρα της κάλπης.

Οι τελευταίες αλλαγές στο ΠΑΣΟΚ αποκαθιστούν μια βασική πολιτική ισορροπία. Πρώτα από όλα εσωτερική: αυτό αφορά το κόμμα, αλλά όχι μόνο. Θα υπάρχει στο εξής μια ορατή ομάδα που θα ασκεί την κοινοβουλευτική κυρίως αντιπολίτευση – είναι στοιχειώδες αλλά το είχαμε σχεδόν ξεχάσει ότι για ένα κόμμα στην αντιπολίτευση το βασικό πεδίο άσκησής της βρίσκεται φυσικά στην αίθουσα του Κοινοβουλίου. Η ισορροπία δεν αφορά μόνο το ΠΑΣΟΚ, αλλά το σύστημα, εφόσον λειτουργήσει. Οι υπουργοί θα αισθάνονται πως οι κινήσεις τους θα τύχουν μιας κάπως συστηματικής παρακολούθησης και κριτικής. Και πέρα από αυτό: οι υπουργοί θα αισθάνονται πως εάν χρειαστεί να γίνουν ενέργειες για τη διασφάλιση συναίνεσης στο ένα ή το άλλο θέμα, έχουν απέναντί τους συνομιλητή, έχουν κάποιον στον οποίο να απευθυνθούν γνωρίζοντας ότι πράγματι εκφράζει το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης και πράγματι θα είναι εκεί, κατά τεκμήριον, και την επόμενη μέρα.
Η αναβάθμιση της ποιότητας της πολιτικής αναμέτρησης δεν θα περιορίσει μόνο το φαινόμενο της επίπλαστης συναίνεσης που προέκυπτε ως αποχαύνωση για μια ολόκληρη περίοδο όπου κανείς δεν ήξερε ποιος έχει ποια θέση. Είναι επίσης εγγύηση μιας πραγματικής συναίνεσης όταν και όπου χρειάζεται, αφού δημιουργεί τη βασική της προϋπόθεση, την ύπαρξη δύο πραγματικών πολιτικών συστημάτων που να λειτουργούν.

Όλα αυτά βέβαια δεν σημαίνουν πως οι οργανωτικές αλλαγές στο ΠΑΣΟΚ και η πολιτική τους ενεργοποίηση λύνουν το πρόβλημα της ταυτότητας ή της φυσιογνωμίας του κόμματος. Ούτε εγγυώνται πως η κυβέρνηση θα υποχρεωθεί να δώσει κάποιο περιεχόμενο στις υπεσχημένες μεταρρυθμίσεις. Αλλά σηματοδοτούν (μια και η μπάλλα είναι των ημερών) τη μετάβαση από την κατάσταση του Ολυμπιακού στην κατάσταση της ΑΕK. Aπό το να κλαις το εισιτήριο, στο πραγματικό παιχνίδι. Εκεί όπου υπάρχουν φαβορί και αουτσάιντερ, όμως κανείς δεν προκρίνεται πριν παιχτεί, όπου ιδρώνουν οι φανέλες και –πάντως- το ματς βλέπεται και οι θεατές έχουν λόγο να πηγαίνουν στο γήπεδο. Ή στην κάλπη...

Είμαστε όλοι Ολυμπιακοί...

Τετάρτη 6 Δεκεμβρίου – και είναι τυχαίο, ή όλοι έχουν προσαρμοστεί στο μοντέλο του Ολυμπιακού; Μια ομάδα αρκετά καλή ώστε να μην έχει αντίπαλο στο εσωτερικό, μια ομάδα αρκετά κακή ώστε να μην είναι αντίπαλος όταν περνάει τα σύνορα.

Σύνορα υπάρχουν για όλους. Άλλα είναι φυσικά, άλλα τα βάζουν οι ίδιοι. Όλοι δείχνουν ευχαριστημένοι με μικρές νίκες που τους διασφαλίζουν ότι δεν θα χειροτερέψει κάτι σε σχέση με πέρυσι, έχοντας η χώρα, η κυβέρνηση, η αντιπολίτευση και (φυσικά) ο Ολυμπιακός εγκαταλείψει κάθε φιλοδοξία ή ελπίδα πως μπορεί τα πράγματα να γίνουν καλύτερα, πως μπορεί να αλλάξουν κατηγορία και να παίξουν ξανά όπως έπαιζαν –η χώρα, όχι ο Θρύλος- πριν από κάποια χρόνια σε αυτό που στην ποδοσφαιρική ορολογία αποκαλείται «ευρωπαϊκά σαλόνια».

Μικρή αλλά περιχαρακωμένη, πτωχή πλην τιμία, ασφαλής πλην στη γωνία: αυτό είναι το όραμά μας για την ομάδα και την Ελλάδα. Μας αρκεί να κερδίζουμε στο εσωτερικό.

Δείτε ας πούμε την κυβέρνηση. Τι θέλει ο Σόλιντ της – ακλόνητος που το λέει και το όνομα; Να κερδίζει στο εσωτερικό. Να διασφαλίζει στην παράταξη ότι θα παραμείνει στην εξουσία όπου την έφερε μετά από πολλά-πολλά χρόνια. Έχεις τώρα όρεξη για Χάγη, για grande politique και για μπλεξίματα με πρωτοβουλίες. Άστα κατά μέρος. Βάλτα στο ράφι, που έλεγαν και το παλιό σύστημα. Κάνε εδώ παιχνίδι κέντρου, φάε χρόνο στο σημαιάκι του κόρνερ, πέτα όποτε μπορείς τη μπάλα στην εξέδρα, κάνε δήθεν πως θα πάς για επίθεση και άλλαζε μπαλιές αβέρτα – κανείς δεν θα γιουχάρει από την εξέδρα γιατί ο κόσμος στο γήπεδο (αλλά και στις κάλπες, όπως είναι γνωστό) δεν πηγαίνει για να δει μπάλα. Πηγαίνει για να δει την ομάδα να κερδίζει κι αφού προκρίνεσαι με λευκή ισοπαλία ποιος έχει όρεξη για θέαμα και κινδύνους;

Κανείς, ούτε ο αντίπαλος. Δεν βλέπεις το ΠΑΣΟΚ; Ήταν φανερό πως η ομάδα ήταν ναυάγιο. Δεν περνούσε μπαλιά, είχαν τη μπάλα στα πόδια και δεν ήξεραν τι να την κάνουν. Τι αποφάσισε ο Σόλιντ τους - που είναι και γνήσιο σκανδιναβικό μοντέλο; Να κατεβάσει τους έμπειρους της παλαιάς εσοδείας. Το παίγνιο το ξέρουν, δεν υπάρχει αμφιβολία. Όπως το ήξεραν και πριν από δέκα κι από είκοσι χρόνια. Αλλά τα πόδια έχουν βαρύνει. Γκέλες δεν θα γίνουν, αλλά όλοι ξέρουν πως δεν μαθαίνουν καινούργια συστήματα παλιοί παίκτες. Θα παίξουν ευπρεπώς αλλά σκορ πρόκρισης δεν φαίνεται – οι οπαδοί είναι ευχαριστημένοι που δεν θα βλέπουν να διασύρεται η φανέλα, αλλά δεν ελπίζουν και σε ανατροπή.

Μέσα πάμε καλά. Αυτό το σύνθημα δονεί την εξέδρα. Και της εγγυάται ότι στην εξέδρα και θα μείνουμε. Καλά δεν είναι και με το πρωτάθλημα στην Ελλάδα; Τι τα θες τα Τσάμπιονς Ληγκ και τα Ουέφα;

Όπως την επομένη της 11ης Σεπτεμβρίου, είμαστε όλοι Ολυμπιακοί. Ή μας έχουν κάνει;

Λιμάνι στο παρελθόν;

Τρίτη 5 Δεκεμβρίου – και να που η συγκυρία προσφέρει ευκαιρίες. Τώρα που ολοκληρώθηκαν οι αλλαγές στο ΠΑΣΟΚ σε οργανωτικό επίπεδο και στα πρόσωπα, υπάρχει αμέσως πεδίο να δώσουν δείγματα και για το τι εννοούν από πολιτική άποψη.

Στα λιμάνια, η κυβερνητική πολιτική δεν έχει απλώς προσαράξει. Βουλιάζει μαζί της και πολλές επενδεδυμένες προσδοκίες για να εισπράξει η χώρα ένα μεγαλύτερο μέρος από τον κύκλο παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας όπου κυριαρχεί η ελληνόκτητη ναυτιλία. Η κυβερνητική πράξη έχει πλήρως ναυαγήσει και η ζημία είναι ανεπανόρθωτη. Ό,τι και αν γίνει τώρα, όποια λύση κι αν βρεθεί, όπως και όποτε κι αν λήξει η απεργία, ένας κύκλος εργασιών της τάξης των εκατοντάδων εκατομμυρίων έχει οριστικά χαθεί. Η Mediterranean Shipping Company, ο μεγαλύτερος πελάτης του ΟΛΠ έφυγε – όχι θα καθόταν να ανέχεται τις κόνξες των Ελλήνων όταν οι άλλοι την περιμένουν με ανοιχτές αγκάλες από την Κωστάντζα έως την Αγκώνα. Έφυγε και δεν θα γυρίσει εάν λήξει η απεργία. Στα παλιά της τα παπούτσια εάν στο εξής θα κάνουν απεργία ή όχι στον Πειραιά κι αν οι λιμενεργάτες θα πίνουν τσάι με τον Κεφαλογιάννη σε άριστη οικογενειακή ατμόσφαιρα. Οι Κινέζοι της Cosco, αυτοί που δεχτήκαμε με κόκκινα χαλιά και υποδοχές Καραμανλή (και πολύ σωστά) βλέπουν και περιμένουν. Οι ανταγωνιστές τους κορτάρουν. Αλλά οι λιμενεργάτες ενδιαφέρονται εάν θα έχουν οι ίδιοι τα επιμίσθια που έπαιρναν έως τώρα, όχι εάν θα έχουν δουλειά τα παιδιά τους. Ο Κεφαλογιάννης ενδιαφέρεται να δείξει τι μάγκας που είναι στο λιμάνι κι όχι να συνεννοηθεί για να προχωρήσει με ηρεμία μια ομολογουμένως δύσκολη μεταρρύθμιση. Η κυβερνητική πρακτική έχει αποτύχει και με βαρύ οικονομικό κόστος.

Απέναντι σε αυτά άκουσα τον κ. Ευθυμίου, νέο εκπρόσωπο, να λέει πως το ΠΑΣΟΚ είναι κατηγορηματικά αντίθετο στο ξεπούλημα των λιμανιών με την αδιαφανή διαδικασία του Μανόλη. Οι φιλόλογοι, όπως ο κ. Ευθυμίου, γνωρίζουν ότι αυτό αποκαλείται συντακτική αμφισημία. Τι θέλει να πει ο σπόουκσμαν; Ότι το ΠΑΣΟΚ είναι κατηγορηματικά αντίθετο έτσι κι αλλιώς στην είσοδο των ιδιωτών και η διαδικασία είναι και αδιαφανής; Ή ότι θα έλεγε ναι, εάν η διαδικασία δεν ήταν αδιαφανής;

Από φιλολογική άποψη, πρόκειται για δύο ερμηνείες της ίδιας συντακτικής δομής. Από πολιτική άποψη, πρόκειται για δύο διαφορετικούς κόσμους. Το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί να ζει και στους δύο. Θα χρειαστεί να διαλέξει το δικό του λιμάνι και να προτείνει στους εκλογείς διαδρομή, ανεξαρτήτως από το εάν θα είναι ένα χειρότερο ή ένα καλύτερο πλήρωμα.

Η μεν τέχνη μακρά, η δε πολιτική βραχεία...

Παρασκευή 1η Δεκεμβρίου – και ένα παλιό σοσιαλιστικό ρητό, εισαγωγής από τη Γαλλία του Μιττεράν, έλεγε «δώστε χρόνο στο χρόνο». Ήταν άλλες εποχές.
Ο κ. Παπανδρέου το εφάρμοζε τρία χρόνια τώρα και το αποτέλεσμα ήταν απλώς να εξαντλείται ο χρόνος και μαζί το πολιτικό του κεφάλαιο. Είχε επίσης αρχίσει να εξαντλείται η υπομονή των πολλών που είχαν επενδύσει προσδοκίες στο πρόσωπό του. Το μήνυμα ήταν πια «μη δώσετε άλλο χρόνο στο χρόνο. Δώστε το στίγμα σας».
Το στίγμα, όμως, είναι μια μεγάλη ιστορία. Δεν είναι απλό πράγμα να περάσει, ούτε μια νέα εικόνα, σε ένα παλιό κόμμα, προς την κοινωνία, ούτε μια νέα δέσμη ιδεών σε ένα παλιό πολιτικό προσωπικό, ούτε βέβαια νέα πρόσωπα, σε ένα παγιωμένο Απαράτ. Δεν είναι απλό, αλλά δεν γίνεται κι’ αλλιώς. Γιατί αλλιώς, εντολή για τον κ. Παπανδρέου, δεν υπάρχει. Αν επρόκειτο, το ΠΑΣΟΚ, να επιχειρήσει να διατηρηθεί, χωρίς να αλλάξει, υπήρχαν, ασφαλώς, άλλοι, πολύ καταλληλότεροι του κ. Παπανδρέου, για να το βάλουν στη βαθιά κατάψυξη. Το τελευταίο διάστημα, ήταν φανερό, πως μια σειρά από επιλογές προσώπων, είχαν αποδειχθεί ατυχείς. Το λέω έτσι, με μια φραστική επιτήδευση, που δε συνηθιζόταν, καιρό τώρα, μεταξύ των κομματικών στελεχών.
Ήταν επίσης φανερό, πως η οργανωτική ανασύνθεση, δεν είχε οδηγήσει σε παραγωγή πολιτικής και ότι, το ΠΑΣΟΚ, βρισκόταν όχι σε οργανωτικό τόσο, αλλά σεπολιτικό σταυροδρόμι. Είχε περιπέσει, σε πλήρη πολιτική αδράνεια και στην κοινή γνώμη, διαμορφωνόταν μια δυναμική, όχι πως θα χάσει τις εκλογές, αλλά πως τουλάχιστον στην προσεχή κάλπη, δεν θα προσερχόταν καν, με οπτική και προοπτική, εναλλακτικής πρότασης εξουσίας. Κινδύνευε δηλαδή, το ΠΑΣΟΚ του κ. Παπανδρέου, να χάσει τη βασική συγκολλητική ουσία, ενός πολυσυλλεκτικού κόμματος, του ηγετικού φορέα, μιας από τις δύο μεγάλες παρατάξεις.
Ο κ. Παπανδρέου, απλώς δεν είχε άλλη δυνατότητα, από το να κάνει μια κίνηση, μεγάλης πολιτικής. Να δείξει πως μπορεί να σπάσει τα δεσμά του και να αποδεσμευτεί από αγκυλώσεις, ασχέτως αν πολλές τις επέβαλλε ο ίδιος στον εαυτό του, χωρίς να τις έχει ανάγκη. Η οργανωτική κίνηση, ήταν θέμα στοιχειώδους λογικής και αφορά τη δυνατότητά του να προχωρήσει, με τον τρόπο που θα επιλέξει. Για τους πολίτες βέβαια, η πρόταση δεν είναι οργανωτική, είναι πολιτική…