Ομόλογα - και έτερον ουδέν

Τετάρτη 30 Μαϊου – και ο κ. Καραμανλής επέστρεψε από την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία, λίγο νωρίτερα η κα Μπακογιάννη είχε επισκεφθεί το Πεκίνο, σήμερα ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μαζί με την υπουργό Εξωτερικών αναχωρεί για τη Μόσχα. Τι βλέπουν στις περιοδείες τους στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα – εκτός του ότι γλιτώνουν από το νοσηρό κλίμα της Αθήνας; Βλέπουν, φυσικά, ένα κόσμο που κινείται με τρόπο ταχύτατο, δυναμικό αλλά ακατάστατο. Ένα κόσμο που απαιτεί συνεχώς προσαρμογές, που κάνει την προσαρμοστικότητα, δηλαδή ένα πνεύμα ανοιχτό στη διαρκή μεταρρύθμιση, να είναι όρος οικονομικής επιβίωσης για τα κράτη – μικρά και μεγάλα εξίσου. Βλέπουν επίσης ευκαιρίες για μια χώρα όπως η Ελλάδα, σχετικά μικρή σε παγκόσμια κλίμακα, αλλά σχετικά μεγάλη στην άμεση περιφέρειά της.

Επιστροφή στην Αθήνα. Τι βλέπουν επιστρέφοντας εδώ; Με τι ασχολείται για παράδειγμα τρεις μήνες τώρα η κυβέρνηση και κυρίως το οικονομικό της επιτελείο; Σε ποιο βαθμό μπορεί (ακόμη και εάν θα το ήθελε) ένα επιτελείο που βάλλεται καθημερινά με συνεχείς αποκαλύψεις επί σχεδόν 100 ημέρες για το θέμα των ομολόγων να σχεδιάσει πολιτική, να προωθήσει αποφάσεις και να επιβάλει ρυθμίσεις; Ιδιαίτερα οι οικονομικοί επιτελείς χρειάζονται την πρωθυπουργική κάλυψη γιατί ιδιαίτερα αυτοί είναι που πρέπει να επωμίζονται πολιτικό κόστος. Υπάρχει σήμερα πολιτικό κεφάλαιο στην οδό Νίκης ή την οδό Καραγεώργη Σερβίας για να διατεθεί, για παράδειγμα, εάν στις ήδη προεκλογικές συνθήκες που επικρατούν χρειαστεί να ειπωθούν μερικά «όχι» με κόστος, αν –για παράδειγμα- χρειαζόταν σήμερα ο Πρωθυπουργός, που (όλως ασύνηθες αυτό) βλέπει τους συνταξιούχους, χρειαζόταν να τους στενοχωρήσει στα αιτήματά τους; Όσο πολιτικό κεφάλαιο υπάρχει διατίθεται για τη στήριξη προβληματικών κυβερνητικών στελεχών. Ο κ. Αλογοσκούφης ήταν ο μόνος –ο μόνος όμως…- υπουργός που στήριξε μέχρι τελικής πτώσεως το Σάββα Τσιτουρίδη. Σήμερα είναι εκείνος που, αυτή τη φορά και από τη θέση του, επιστρατεύεται για να προασπίσει το γραμματέα του Γιώργο Κουρή.

Η γραμμή της πλήρους στήριξης είναι ισχυρή, αλλά και επικίνδυνη. Όσο πιο πολύ ανεβαίνει το ποντάρισμα, τόσο μεγαλύτεροι είναι οι κίνδυνοι – και μια κυβέρνηση χρειάζεται risk management, για να το πω με την ορολογία των ομολόγων. Το θέμα είναι πως η κυβέρνηση μήνες τώρα δεν κάνει τίποτε άλλο εκτός από διαχείριση κινδύνου και διαχείριση πολιτικού χρόνου. Τίποτε δεν δείχνει ότι η υπόθεση μπορεί να κλείσει γρήγορα, τίποτε δεν δείχνει ότι μπορεί να αλλάξει η κυβερνητική γραμμή, τίποτε δεν δείχνει πως θα ασχοληθούμε με τίποτε άλλο έως τις εκλογές – όσο κι αν αργήσουν.

Οπότε η λύση είναι απλή. Να ζητήσουμε και από τις άλλες χώρες, τους ανταγωνιστές μας δηλαδή σε αυτό το σκληρό κόσμο, να αναστείλουν κι εκείνες τις δραστηριότητές τους μέχρι να λύσουμε κάτι προβλήματα που έχουμε με τον κ. Κουρή και τα ομόλογα.

Extreme χώρα

Τρίτη 29 Μαϊου – και είμαστε ένα μεγάλο κουτί, με ωραίο περιτύλιγμα, που το πουλάμε στους ξένους και στους εαυτούς μας. Μόνο που το κουτί είναι άδειο. Και κάθε φορά που ανοίγει, ανοίγει με μια τραγωδία.

Οι Έλληνες έχουν λεφτά. Μπορείτε να το δείτε στους δρόμους. Τύφλα να έχει το Τσέλσι μπροστά στα κολονακιώτικα τρακτέρ και παλιότερα, λέει μια ιστορία, είχε γίνει θέμα στη Βαυαρία, στα κεντρικά γραφεία της BMW, πώς είναι δυνατόν η πρώτη περιοχή σε πωλήσεις στην Ευρώπη να είναι ένα περίεργο μέρος στη νότια Ελλάδα με το όνομα Ιεράπετρα. Αυτή είναι η όψη της χλιδής. Η άλλη όψη είναι στα στοιχεία για τα τροχαία. Ποιος μπορεί να πει πως γνωρίζει έστω και μία οικογένεια που να μην έχει μια απώλεια σε αυτό που αποκαλούσαν οι εφημερίδες κάθε Δευτέρα «Μολώχ της ασφάλτου» μέχρι που το συνηθίσαμε εντελώς και δεν γίνεται ούτε μονόστηλο. Γιγαντιαία επένδυση σε αυτοκίνητα, ελάχιστη επένδυση στους δρόμους – που μέσα στις πόλεις θυμίζουν Βομβάη και στις εθνικές οδούς παγοδρόμιο.

Είμαστε τουριστικός παράδεισος. Η οικονομία μας όλη στηρίζεται στα νησιά. Αλλά μπορεί 80 άνθρωποι να χάνονται μέσα σε αυτό που οι ξένοι αποκάλεσαν μετά πλεούμενο κουβά στην Πάρο, επειδή ένας καπετάνιος έβλεπε μπάλα κι ο ύπαρχός του τουρίστριες. Και μπορεί επίσης ένα ολοκαίνουργιο κρουαζιερόπλοιο να βουλιάζει μέσα σε μια θάλασσα λάδι, ακουμπισμένο σχεδόν στα βράχια της Σαντορίνης. Πάει καιρός, βέβαια, και το έχουμε ήδη ξεχάσει….

Η χώρα πλούτισε. Στέλνει τα παιδιά της εκδρομή κάθε χρόνο με το σχολείο – τελευταία όλο και πιο πολύ στο εξωτερικό. Έξοδα, πούλμαν και χαρές. Μέχρι που έρχεται κάποια είδηση από τα Τέμπη και μαθαίνουμε πως ο πρώτος τυχών μπορεί να πάρει μια νταλίκα και να κάνει τον επαγγελματία, ότι κανείς δεν είναι πραγματικά υπεύθυνος για τη φόρτωση, ότι κανείς δεν ελέγχει τα φορτηγά, ότι κανείς δεν ασφαλίζει τους μαθητές πριν φύγουν για την πενθήμερη. Μερικές μέρες πανικού στα τηλεοπτικά παράθυρα, μέχρι να έρθει το επόμενο μεγάλο θέμα και να περιμένουμε την επόμενη εκατόμβη για να θυμηθούμε πως «τίποτα δεν έγινε» στο μεταξύ.

Οι Έλληνες έμαθαν γρήγορα τις εισαγόμενες συνήθειες. Τρέκκινγκ, ράφτινγκ, εξτρήμ σπορ. Η χώρα είναι όμορφη και προσφέρεται. Ζήσε το μύθο σου στην Ελλάδα. Όλα είναι υπέροχα, η φύση και η άσκηση και η οργάνωση βέβαια, μέχρι που ανοίγει το καπάκι με κόστος έξι ζωές. Και διαπιστώνουμε –έκπληκτοι;- ότι κανείς δεν ξέρει ποιος μπορεί να πάρει από το χέρι μια δεκάδα ευτυχισμένων ανθρώπων και να τους πάει στο ποτάμι, κανείς δεν ξέρει ποιος δικαιούται να κάνει τον εκπαιδευτή και ποιος το συνοδό, κανείς δεν ξέρει καν πώς γίνονται οι ίδιες εκδρομές εκεί από όπου τις μάθαμε – στην Αυστρία, ας πούμε, ή στην Ελβετία. Δεν λέει κανείς πως δεν γίνονται κι εκεί δυστυχήματα. Αλλά το βέβαιο είναι πως δεν υπάρχει αυτή η εικόνα παντελούς κενού, μόλις σπάσει η φούσκα και το περιτύλιγμα.

Αλλά βέβαια τώρα πια αποκαλύφθηκαν τα κενά και θα διορθωθούν. Όσο για τις ευθύνες δεν φαντάζομαι να αμφιβάλλει κανείς πως θα φτάσει το μαχαίρι στο κόκκαλο.

Αθήνα-Λονδίνο, Μοναστηράκι-Αιγάλεω

Παρασκευή 25 Μαϊου – και ανοίξτε αμέσως όλοι το Outlook Express. Υποθέτω ότι έχετε ήδη διαρκή πρόσβαση στο Ίντερνετ, καθότι αλλεπάλληλες κυβερνήσεις μας έχουν διαβεβαιώσει πως η χώρα καλύπτει με άλματα το ψηφιακό χάσμα – εκτός αν τα άλματα έχουν γίνει μέσα στο χάσμα…

Πληκτρολογήστε τη διεύθυνση greekbond.offer@jpmporgan.com. Και στείλτε την προσφορά σας. Η JP Morgan δέχεται προσφορές έως τις οκτώ το βράδυ. Δεν μπορεί, κάποιο ομόλογο θα έχετε κι εσείς στο συρτάρι. Κάτι θα έχει ξεμείνει από τις επενδύσεις της γιαγιάς, ίσως κάποια ομολογία της ΔΕΗ, από αυτές που έπαιρναν υποχρεωτικά οι δημόσιοι υπάλληλοι επί χούντας.

Ναι, συνέβη και αυτό. Όχι απλώς «φέρτε πίσω τα λεφτά» αλλά και ηλεκτρονικά. Νομίζω ότι η Ελλάδα γράφει Ιστορία και στον τραπεζικό χώρο. Δεν θυμάται κανείς άλλοτε μεγάλη διεθνή τράπεζα να δηλώνει πως δέχεται με e-mail προσφορές για την επαναγορά των ομολόγων που έχει εκδώσει. Η κίνηση αυτή της JP Morgan δεν είναι μόνο ότι εκθέτει την ίδια – γι’αυτό άλλωστε έθεσε σε διαθεσιμότητα κορυφαία στελέχη της. Δεν είναι μόνο ότι εκθέτει τους αποδέκτες των «δομημένων ομολόγων», δηλαδή τις διοικήσεις των Ταμείων. Δεν είναι μόνον ότι αποκαθιστά τη ζημία για τους ασφαλισμένους. Δείχνει και κάτι ακόμη – κι αυτό το κάτι το είχε αρνηθεί από την πρώτη στιγμή με μεγάλη επιμονή το οικονομικό επιτελείο. Δείχνει ότι το πρόβλημα δεν αφορούσε μόνο τους «άπληστους χρηματιστές και τις ανίδεες διοικήσεις» των Ταμείων, δηλαδή δεν εντοπίζεται αποκλειστικά στη διακίνηση και διάθεση των ομολόγων. Το πρόβλημα υπάρχει και στη σύσταση, στη διαδικασία έκδοσης των συγκεκριμένων ομολόγων. Αυτή η παράμετρος θα είναι κρίσιμη από εδώ και πέρα, σε πολιτικό επίπεδο, παράλληλα με την αναμονή του πορίσματος Ζορμπά για τους λαδοπόντικες της Ακροπόλεως και τους συνεργάτες τους.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό να σημειώσω δύο περιφερειακές εξελίξεις που μου έκαναν εντύπωση. Σε σχέση με το ομόλογο των δημοσιογράφων, που κι αυτό ξαναγοράστηκε. Το ΠΑΣΟΚ διαμαρτυρήθηκε γιατί η Proton Bank επιστρέφει 133,1 εκ. ευρώ και όχι 133,9 εκ., όπως οι μαθηματικοί ειδήμονες του κόμματος εκτιμούν ότι θα έπρεπε να λάβει το Ταμείο μας. Δεν έχω κάνει τους λογαριασμούς. Αλλά υποθέτω ότι από πολιτική άποψη θα ήταν πιο εύλογο για ένα κόμμα εξουσίας (και μάλιστα σε φάση που έχει ανάγκη να ενισχύσει την αυτοπεποίθησή του) να εκδηλώνει την ικανοποίησή του, προβάλλοντας ότι με την αντιπολιτευτική πίεση που άσκησε υπεχρέωσε την κυβέρνηση και τους τραπεζικούς ομίλους να πάρουν πίσω τα ομόλογα, παρά να μυκτηρίζει για τις δεκαδικές υποδιαιρέσεις του λογαριασμού.

Κι από την άλλη η κυβέρνηση ζει γκρίζες μέρες, τρεις μήνες τώρα με τα ομόλογα. Έχει ανάγκη σαν βροχή στην έρημο μια καλή είδηση, κάτι να προβάλει, ένα έργο που να πηγαίνει καλά. Έχει ένα τμήμα του μετρό που είναι έτοιμο να λειτουργήσει και μάλιστα στα κρίσιμα γι’αυτήν (ακόμη και με την πιο ταπεινή εκλογική λογική) δυτικά προάστεια της Αθήνας. Ακόμη και τώρα, ακόμη και γι’αυτό δυο υπουργοί της, ο κ. Σουφλιάς και ο κ. Λιάπης, επιδίδονται σε μονομαχίες πάνω στις ράγες. Απίστευτο; Όχι για τους δύο συγκεκριμένους, όχι για την κυβέρνηση.

Ποδοσφαιρικό hangover

Πέμπτη 14 Μαϊου – και μερικά ενδιαφέροντα συμπεράσματα από το χθεσινό τελικό και τη νίκη της Μίλαν.

Πρώτον, οι μεγάλες ανατροπές δεν γίνονται κάθε μέρα. Άμα αφήσεις να μπουν γκολ στο πρώτο ημίχρονο, άμα βρεθείς πίσω με 2-0, δεν μπορεί να περιμένεις πως θα ξανασυμβεί ό,τι έγινε μια άλλη φορά. Τα θαύματα είναι μια φορά.

Δεύτερον, ο προπονητής τις αλλαγές πρέπει να τις κάνει γρήγορα. Όταν οι παίκτες δεν τραβάνε ή όταν έχει εφεδρείες στον πάγκο, ή θέλει να κάνει ανανέωση, πρέπει να γίνεται εγκαίρως κι όχι την τελευταία στιγμή, στο 80, γιατί μετά μένουν μόνο δέκα λεπτά παιχνίδι και ύστερα δεν έχει νόημα να διαμαρτύρεσαι επειδή ο διαιτητής δεν κράτησε όλες τις καθυστερήσεις.

Τρίτον, τους τίτλους κερδίζει ο επαγγελματισμός. Στους τελικούς δεν κερδίζει πάντα ο καλύτερος. Συνήθως, όμως κερδίζει εκείνος που ξέρει το αυτό που οι Γάλλοι αποκαλούν métier – τα μυστικά της δουλειάς, που το αντιμετωπίζει με λιγότερο πάθος ίσως, αλλά με μεγαλύτερη τεχνική εμπειρία, με λιγότερη ψυχική ένταση, αλλά με περισσότερη λογική. Ο ενθουσιασμός κάνει το παιχνίδι, η συγκράτησή του δίνει τα πρωταθλήματα.

Και, τέλος, καλό είναι το fair play, καλό είναι το αθλητικό πνεύμα, είναι και τα δύο απαραίτητες προϋποθέσεις για να υπάρχει το άθλημα. Αλλά μέσα στο γήπεδο, αξία δεν έχει μόνο η συμμετοχή, πρέπει να ξέρεις να παίρνεις και το αποτέλεσμα – κι αυτό ισχύει εξίσου και για τις δύο από τις χθεσινοβραδινές φιναλίστ, που στην αρχή του χρόνου τις είχαν όλοι ξεγραμμένες, γιατί είχαν παραλείψει τη σημασία που έχει ο συσσωρευμένος χρόνος, η ιστορία. Δεν είναι φανέλλες – είναι το παρελθόν. Δεν είναι τυχαίο πως ακόμη και στις πιο κακές τους χρονιές, στο τέλος στην κορυφή φτάνουν οι μεγάλες ομάδες.

Χρήσιμα συμπεράσματα, για το ποδόσφαιρο και όχι μόνον. Και για όσους έχουν αθεράπευτο το μικρόβιο των αναλογιών –που φυσικά δεν υπάρχουν- ανάμεσα στα γήπεδα και τις πλατείες, τις κούπες και τις κάλπες, ιδού μια προφανής και αναντίρρητη διαφορά. Στις εκλογές, αν χάσει η ομάδα, πουθενά και ποτέ δεν υπάρχουν τέτοιοι οπαδοί, όπως αυτοί της Λίβερπουλ, που να τραγουδάνε στους ηττημένους πως «δεν θα περπατήσουν μόνοι τους ποτέ»…

Τσάμπιονς Ληγκ ή Β΄ Εθνική;

Τετάρτη 23 Μαϊου – και αυτή η χώρα ζει από τη φιλοξενία. Αυτή η χώρα των 10 εκατομμυρίων ανθρώπων υποδέχεται κάθε χρόνο περίπου 15 εκατομμύρια κόσμο. Αυτή η χώρα είναι μέσα στις δέκα μεγάλες δυνάμεις του κόσμου μόνο σε μία εγχώρια δραστηριότητα, και αυτή είναι ο τουρισμός.

Πριν από τρία χρόνια, η Ελλάδα οργάνωσε τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Κόστισαν πολύ, πληρώθηκαν ακριβά και το κόστος θα καταβάλλεται για χρόνια. Ήταν μια εν μέρει συγκυριακή και εν μέρει συνειδητή επένδυση. Για την Ελλάδα, η εικόνα της στον κόσμο δεν είναι ένας «μύθος» που μπορεί κανείς να τον ζήσει, ή μια μυθολογία που μπορεί να τη σέρνει σε κάθε είδους μακεδονικό ζήτημα. Για την Ελλάδα, η εικόνα της στον κόσμο αποτιμάται σε σκληρό νόμισμα, είναι ανταλλάξιμο είδος και έχει άμεση αποτύπωση στο επίπεδο ζωής των ανθρώπων.

Χτίστηκε, λοιπόν, με κόπους και κόστος μια εικόνα χώρας που φιλοξενεί καλύτερα από άλλους, από τους ανταγωνιστές δηλαδή σε αυτό το σκληρό παγκόσμιο παιχνίδι, μεγάλες διοργανώσεις. Απόψε, τον Τελικό του Τσάμπιονς Ληγκ, που θα τον παρακολουθήσουν περίπου δύο δισεκατομμύρια άνθρωποι σε όλα τα μήκη και πλάτη της Γης. Και υπάρχουν κάτι ένστολοι νοματέοι, που έχουν τσακωθεί με έναν περίεργο κάπως υπουργό τους. Και θέλουν να κάνουν τον τελικό καραγκιόζη. Θέλουν να οργανώσουν ένστολες διαμαρτυρίες για να παρακολουθήσουμε Πολύδωρας-Μπαλάσκας αντί για Τζέραρντ-Κακά. Πόσοι θα ήσαν διατεθειμένοι να πληρώσουν εισιτήριο στη μαύρη αγορά για να δουν Πολύδωρας-Μπαλάσκας; Θέλουν επίσης να ξεδιπλώσουν πανώ μέσα στο γήπεδο, μήπως και δεν καταλάβει καλά η υφήλιος τη γελοιότητα που μας δέρνει όταν οι κάμερές της δεν είναι στραμμένες στο Ολυμπιακό Στάδιο, και απομένουν οι δικές μας κάμερες εγκατεστημένες, ας πούμε, στη Ρηγίλλης με τους συνδικαλοαστυνομικούς να πηγαίνουν «σπίτι τους» και αμέσως μετά στα παράθυρα που έχουν γίνει «δεύτερο σπίτι τους».

Και κάνει ο Πρωθυπουργός εκκλήσεις από την Αυστραλία να μην γίνουμε ρεζίλι ακόμη και στους Μαορί. Και χτες, πληροφορούμαι, στο Κοινοβουλευτικό Συμβούλιο του ΠΑΣΟΚ ορισμένοι άνθρωποι, εχέφρονες και σύννοες μπροστά στο παιχνίδι των ακροτήτων, πρότειναν να αφήσει το κόμμα για λίγο τη «δομική» -που την έλεγαν παλιά- αντιπολίτευση, «γιούργια όλοι στην περιοχή, σέντρα και γιόμα», και να παίξουν λίγη μοντέρνα μπάλα. Πρότειναν το κόμμα της αντιπολίτευσης να ζητήσει –και θα είχε προηγηθεί- από τους αστυνομικούς να αφήσουν κατά μέρος για ένα 24ωρο τα αιτήματά τους και να κοιτάξουν το μείζον συμφέρον του συνόλου των πολιτών και της χώρας. Και να δηλώσει, το ΠΑΣΟΚ, πως από την επομένη θα υποστήριζε τα αιτήματά τους. Ήταν πολύ ωραίο για να είναι αληθινό. Η πρόταση απερρίφθη και η μπάλα πήγε στην εξέδρα. Ας το λύσει ο Πολύδωρας, που το δημιούργησε. Εμείς κοιτάμε το δικό μας πλεονέκτημα.

Όπως ακριβώς και οι αστυνομικοί, κοιτάζουν την πάρτη τους, όπως και η κυβέρνηση τους άφησε να γίνουν ασύδοτοι γιατί κοίταγε την εκλογική μοιρασιά των ψήφων τους. Είναι προφανές ότι περιμένουμε ως όαση τον αποψινό τελικό, γιατί κατά τα άλλα έχει χαθεί η μπάλλα…

Χρωμοσφαιρίδια

Τρίτη 22 Μαϊου – και δεν καταλαβαίνω τις αντιδράσεις. Αντιθέτως, είναι πολύ ωραία ιδέα αυτά τα χρωμοσφαιρίδια. Θα είναι και η πρώτη συνάντηση της Ελληνικής Αστυνομίας με την αισθητική. Θα περάσει η Κατεχάκη από τα χωροφυλακίστικα στο μοντερνισμό. Δώστε αμέσως τις καραμπίνες του paint-ball στα παιδιά. Το παιχνίδι αρχίζει.

Paint-ball, για όσους δεν γνωρίζουν, είναι ένα σουρρεαλιστικό παιχνιδοάθλημα που παίζεται ακριβώς με τα όπλα που η Εθνική Βιομηχανία Όπλων του Βελγίου προμήθευσε στην ΕΛΑΣ για να τα δοκιμάσει, μετά από συμβουλή ποιού; Δεν θα το πιστέψετε. Του Σαρκοζί, που όταν είχε έρθει στην Ελλάδα αποκάλυψε στον Πολύδωρα ότι έτσι, μπογιατίζοντάς τους, συνέλαβε ως υπουργός Εσωτερικών αυτά τα «αποβράσματα», όπως τους είχε αποκαλέσει, τους ταραξίες των προαστείων. Στο παιχνίδια αυτό, ο ένας σκοπεύει και πετυχαίνει τον άλλο με μπαλλάκια που έχουν μέσα χρώμα. Στις διαδηλώσεις ή τις ταραχές αυτό βολεύει, γιατί μετά δεν κυνηγάς τον κουκουλοφόρο – αλλά τον στιγματισμένο, ο οποίος, εάν τον πετύχεις, κυριολεκτικώς, την έβαψε…

Η ιδέα είναι ωραία και έχει πολλές ενδιαφέρουσες ακόμη χρήσεις. Μπορεί, για παράδειγμα, ο κ. Καραμανλής να δώσει εντολή να βληθούν με χρωμοσφαιρίδια όλα τα υπό έκδοσιν ομόλογα, τα οποία εφεξής θα καλούνται όχι «δομημένα», αλλά «βαμμένα». Θα είναι πολύ πιο εύκολο να παρακολουθούνται έτσι όλες οι περίεργες διαδρομές τους από το Λονδίνο μέχρι τα κορόιδα. Όσο για τους διαμεσολαβητές, αυτοί δεν χρειάζονται βάψιμο, νομίζω όλοι τους ξεχωρίζουν ως ήδη χρωματισμένους σε ένα χαρούμενο ελαφρύ γαλάζιο. Μπορεί, επίσης, ο κ. Παπανδρέου να διασκεδάσει αυτό το Σαββατοκύριακο ζητώντας δανεικό ένα όπλο από την ΕΛΑΣ. Να βάλει, ας πούμε, απέναντι μερικούς από τους παλαιούς συντρόφους, εν είδει ανδρείκελων στα σκοπευτήρια, και να φορτώσει το μαραφέτι με μπαλάκια χρώματος βαθέος πράσινου. Μετά θα αρχίσει να γαζώνει. Ας θυμηθεί, μόνο, στις βολές προς το ομοίωμα του Κίμωνος να βάλει αδιάβροχη μπογιά, να μην ξεβάφει από τα δάκρυα….

Θα κάνει τη ζωή μας πιο ευχάριστη η χρήση χρωμοσφαιριδίων από τους αστυνομικούς. Δεν διακρίνω παρά μία πιθανή παρενέργεια. Το ενδεχόμενο να αρέσει η ιδέα και στους Εξαρχειόπαιδες. Και να τη μιμηθούν. Οπότε, ο ένστολος αστυνομικός θα μπαίνει από τη Χαριλάου Τρικούπη βαρύς και βλοσυρός, ασπρόμαυρος σαν φωτογραφία του Μαν Ρέι, και θα βγαίνει στη Μπουμπουλίνας εύχαρις και πολύχρωμος, σαν πίνακας του Μονέ.

Με την πολυχρωμία μάλιστα θα αποκτήσει η χώρα και την πραγματική της μασκότ: το παρδαλό κατσίκι που θα γελάει νυχθημερόν…

Σκόπια, εκλογές, αναλογική

Δευτέρα 21 Μαϊου – και τα φαντάσματα επιστρέφουν. Τώρα ένα παλιό, γνώριμο φάντασμα πλανιέται πάνω από τις εκλογές – δεν είναι το φάντασμα της όπερας, αλλά της πολιτικής οπερέττας που παίχτηκε εις βάρος της χώρας από έναν απίθανο εσμό εθνικιστών, πολιτικάντηδων και μεγαλοπαραγόντων (πολιτικών και οικονομικών) που μόνο κοινό χαρακτηριστικό τους ήταν η έλλειψη κάθε δισταγμού, κάθε αναστολής μπροστά στην εξυπηρέτηση των δικών τους συγκυριακών συμφερόντων.

Ήταν η συμμαχία των αδίστακτων. Ήταν επίσης ώρες ευθύνης για πολλούς – που δεν ανταποκρίθηκαν. Μπορεί κανείς να πει και να γράψει πολλά –γνωστά ή άγνωστα- για εκείνες τις ωραίες μέρες των αρχών της δεκαετίας του 90, αλλά γι’αυτά θα μιλήσει η Ιστορία στο μέλλον, όπως θα μιλήσει και η πραγματικότητα πολύ νωρίτερα, καθώς ήδη φτάνει ο λογαριασμός. Θυμίζει πάρα πολύ τις ιστορίες με τις πιστωτικές κάρτες αυτή η υπόθεση του Μακεδονικού. Το φαγοπότι ήταν τρελό – μεταφορικώς και κυριολεκτικώς. Περάσαμε έξοχα, διασκεδάσαμε, διαδηλώσαμε μαζικά στα συλλαλητήρια και επιστρέψαμε φουσκωμένοι από εθνική υπερηφάνεια. Δεν καταβάλαμε το αντίτιμο επιτόπου – αντιθέτως. Προτιμάμε να πληρώνουμε τους τόκους λίγο-λίγο, αλλά σωρευτικά βαρύτατους, δεκαπέντε χρόνια τώρα, ακυρώνοντας το κεφάλαιο της ελληνικής πολιτικής στα Βαλκάνια για να συντηρούμε την ωραία ανάμνηση των σχολείων που έκλεισαν, με αγαστή σύμπνοια κυβέρνησης και αντιπολίτευσης τότε, ώστε να μπορέσουν οι μαθητές να βαπτιστούν στα νάματα της συλλογικής αβελτηρίας. Τώρα ήρθε η ώρα της εξόφλησης – το πάρτυ έχει από καιρό τελειώσει.

Αλλά αυτά είναι λίγο-πολύ γνωστά σε όλους. Υπάρχει μια άλλη παράμετρος που καλό είναι να τη θυμηθούμε. Ότι δηλαδή ένας από τους λόγους της πλήρους αδυναμίας του πολιτικού συστήματος να ανταποκριθεί στις ανάγκες της εποχής εκείνης ήταν η παρουσία μιας κυβέρνησης με ισχνή πλειοψηφία – παρά το καθαρό εκλογικό αποτέλεσμα. Έχει μια σημασία τώρα, που συζητάμε ξανά –άκαιρα, όπως πάντα- το ζήτημα του εκλογικού νόμου.

Είναι προφανές πως δεν μπορεί να αλλάξει μέσα στην τούρλα της προεκλογικής περιόδου. Αλλά οι εκλογές θα γίνουν, μάλλον το Σεπτέμβριο, ίσως ακόμη και τον Ιούλιο ή το Μάρτιο, πάντως θα γίνουν τους επόμενους μήνες. Αμέσως μετά θα υπάρχει ο χρόνος και, αφεύκτως, ο λόγος για τα δύο μεγάλα κόμματα να συζητήσουν την άμεση αλλαγή του εκλογικού νόμου. Μπορεί κανείς να δει νέα μοντέλα οργάνωσης των κομματικών χώρων, μπορεί ίσως να δει την ανάγκη μιας πολυπρισματικότερης σύνθεσης των μεγάλων παρατάξεων, με ισχυρά ρεύματα, ή και κόμματα που θα συνεργάζονται, αποκαθιστώντας την κατάσταση υποαντιπροσώπευσης των μειοψηφικών απόψεων που επέβαλλε η ενισχυμένη αναλογική, αλλά πάντως είναι ορατή η ανάγκη που υπάρχει ακόμη για μια χώρα όπως η Ελλάδα να βγαίνει οπωσδήποτε από τις κάλπες της μια ισχυρή κυβέρνηση.


Η ανάγκη θα ήταν μικρότερη εάν έστω στα εθνικά θέματα υπήρχε μια στοιχειώδης συνεννόηση αντί της μόνιμης και έξαλλης αντιδικίας – αλλά είναι νωρίς για να ζητήσουμε κάτι τέτοιο. Οπότε ας μπορεί η κάλπη να δώσει αυτό που παλιότερα έλεγαν «καθαρές λύσεις».