Μπουλντόζες και ΑΤΜ

Παρασκευή 9 Νοεμβρίου – και μπορεί να έγινε αργά, μπορεί να έγινε περίπου κατά λάθος, μπορεί σχεδόν να αναγκάστηκε, αλλά η αστυνομία μπήκε στα Ζωνιανά. Κι αφού μπήκε, βρήκε.

Τι βρήκε; Κάτι ΑΤΜ που έλειπαν από τοίχους τραπεζών της Κρήτης. Για όσους δεν θυμούνται τα λιμά των δελτίων ειδήσεων, στην περήφανη Μεγαλόνησο υπάρχει μία συνήθεια πατροπαράδοτη να μην κλέβουν με το θλιβερό αστικό τρόπο, όπου παραφυλάει κάποιος με ηλεκτρονικό μηχανάκι, κλέβει τον κωδικό, έχει κάμερα και γράφει τον αριθμό του λογαριασμού και τον κωδικό πρόσβασης και μετά πηγαίνουν λάου-λάου και στη ζούλα για να πάρουν όσα λεφτά δίνει το περιθώριο του λογαριασμού. Όχι. Αυτά είναι για τους μικρούς, τους αστούς, τους ταπεινούς. Οι σταυραετοί έχουν άλλη μέθοδο. Με ψηλά το κεφάλι. Ανεβαίνουν σε μια μπουλντόζα, κάνουν μια τρύπα στον τοίχο, παίρνουν όλο το ΑΤΜ μαζί με τη μισή τοιχοποιία και το μεταφέρουν στο κρυσφύγετο –όχι ιδιαίτερα κρυφό, δηλαδή- όπου το ξεκοκκαλίζουν, περίπου όπως ο Οβελίξ τα αγριογούρουνα. Άλλωστε τι είναι και τα Ζωνιανά, κατά τον προσφυή παραλληλισμό που διάβασα; Ένα πραγματικό χωριό του Αστερίξ.

Το θέμα λοιπόν είναι ο δρυίδης. Και όλοι πια ξέρουμε πως το μαγικό φίλτρο ήταν πολιτικό. Πρέπει να πιστώσει κανείς, χωρίς αμφιβολία, στα θετικά της κυβέρνησης ότι –έστω κι έτσι, έστω και τώρα- η αστυνομία πήγε και δηλώνει πως πήγε για να μείνει. Η έκθεση είναι δέσμευση. Ακόμη κι αν δεν το ήθελε πραγματικά, η Αστυνομία θα είναι πια πολύ δύσκολο να μην μείνει. Και το πολιτικό κόστος θα είναι τεράστιο, αν και όποτε φύγει. Αυτό που δεν είχαν καταλάβει οι Ζωνιανοί –επειδή ζουν ακόμη σε μια άλλη φάση πολιτισμού- είναι ότι ο κίνδυνος δεν ήταν οι αστυνομικοί. Αυτοί ίσως θα μπορούσαν κάποτε να φύγουν ή να κάνουν τα στραβά μάτια, όπως τόσο καιρό που δεν ήξεραν πού είναι τα χαμένα ΑΤΜ.

Το πρόβλημά τους είναι πια οι κάμερες. Αυτές δεν φεύγουν ποτέ. Καλύτερα να ήταν στο στόχαστρο ενός Μπράουνινγκ, ξέρουν από τέτοια, παρά στο φακό της επικαιρότητας. Αυτός στιγματίζει ανεξίτηλα και τώρα θα είναι μονίμως στο focus μιας εικόνας που δεν συγχωρεί και δεν επιτρέπει.

Δεν υπάρχει μόνο πίστωση. Για τις πολιτικές ευθύνες ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης είπε χτες το περίφημο «όποιος έχει στοιχεία να πάει στον εισαγγελέα». Ξέρουμε όλοι ότι αυτή η φράση είναι σύμβολο και συνταγή συγκάλυψης. Κανείς δεν θα πάει στον εισαγγελέα, γιατί κανείς δεν έχει στοιχεία, γιατί στοιχεία με τη δικονομική έννοια είναι πολύ δύσκολο να υπάρξουν σε τέτοιες περιπτώσεις και μάλιστα αρχειοθετημένα για χρήση όποτε ήθελε προκύψει. Αλλά η πολιτική κάλυψη δεν είναι εισαγγελικό στοιχείο. Δηλαδή τι θα πρέπει να προσκομίσει ο πρόθυμος συνεργάτης των αρχών; Θα συγκινούσε κανέναν μια φωτογραφία ή ένα αναμνηστικό από γάμο ή βαφτίσια, όπου ο άρχων πολιτικός, ο βουλευτής, ο νομάρχης, ο πολιτευτής, ο υποψήφιος ή όποιος άλλος παράγων της περιοχής έπινε ρακές αγκαλιασμένος με τον κουμπάρο από τη μια και το σύντεκνο από την άλλη, που όλοι στο χωριό ήξεραν πως είναι αρχηγοί κάποιας από τις φαμίλιες; Χρειαζόταν κι άλλο μήνυμα, κι άλλη κάλυψη, για να ξέρουν όλοι πως ο φαμιλιάρχης έχει πλάτες και καλά θα έκαναν να μην πολυμιλάνε;

Ο λογαριασμός, πάντως, για μια φορά είναι θετικός. Τουλάχιστον δεν «κράτησε» το κάστρο, και τα άλλα μικρότερα κάστρα, που είναι πολλά, και μερικά στο κέντρο της Αθήνας, κάστρα της Κρήτης, κάστρα της Μέρας και περισσότερα κάστρα της Νύχτας, μπορούν να αισθάνονται πως ίσως έρθει κάποια στιγμή και η δική τους κακή ώρα.

Πού πάνε τα λεφτά;

Τετάρτη 7 Νοεμβρίου – και κοίτα να δεις που όταν σπάει η ομερτά αρχίζει η φλυαρία. Η φλυαρία είναι το ίδιο ακριβώς με την ομερτά. Αν δεν θέλεις να ειπωθεί κάτι, ή πρέπει να μην λέει κανείς τίποτα, ή πρέπει να μιλούν ακατάσχετα όλοι για όλα, γενικώς, αορίστως και ασταμάτητα. Εκτός βέβαια από το επίμαχο…

Και το επίμαχο είναι φυσικά ΚΑΙ για τη βαριά, βαρύτατη εγκληματικότητα η ενοχή, η ανοχή και η συνενοχή. Η ενοχή είναι φυσική – κάθε έγκλημα απαιτεί τους αυτουργούς του. Η ανοχή είναι δύο τύπων. Η πρώτη είναι η ανοχή των αμέτοχων αλλά φοβισμένων απλών ανθρώπων. Τι να κάνει ακριβώς ένας κάτοικος των Ζωνιανών που δεν θέλει να μετέχει στο κύκλωμα της παρανομίας, αλλά ζει (και μπορεί εξίσου εύκολα να πεθάνει) στο χωριό των κρητο-σιτσιλιάνων; Μην περιμένετε από αυτόν να μιλήσει. Θα ήταν άδικο και παράλογο να του ζητήσει κανείς ευθύνη ή πρωτοβουλία.

Υπάρχει όμως η άλλη ανοχή, η ημι-επίσημη ανοχή των αρχών και των αρχόντων. Των λαδωμένων αξιωματούχων, των προυχόντων που παζαρεύουν αυτόνομοι και αυτονομημένοι ακόμη και από τα κέντρα της εξουσίας τους, των ευνοημένων της διαφθοράς και των απαραίτητων (χωρίς αυτούς δεν γίνεται) πολιτικών προστατών τους. Σε μια τέτοιου τύπου εγκληματικότητα, δεν μπορεί να λείπει κανένας κρίκος στην αλυσίδα. Το έδειξε η ιταλική εμπειρία – πολύ μεγαλύτερη, αλλά φοβούμαι ευθέως συγκρίσιμη με την περίπτωση των Ζωνιανών. Για κάθε φαμίλια, για κάθε Μαφία, για κάθε Σικελία δεν αρκεί ο «κάπο ντι κάπι». Για να γίνει από συμμορία «σύστημα», χρειάζεται ένας Αντρεόττι. Μικρός, μεσαίος, μεγάλος – εξαρτάται… Αλλά πάντοτε απαραίτητος.

Ακούω το επιχείρημα «μην κατηγορείτε συλλήβδην ένα ολόκληρο χωριό». «Δεν είναι όλοι, είναι λίγοι, που συκοφαντούν και τρομοκρατούν τους υπόλοιπους». Δεν είναι όλοι; Προφανώς. Ούτε στο Μεντεγίν της Κολομβίας είναι όλοι. Κάποιοι κι εκεί είναι μηχανικοί αυτοκινήτων, κάποιες είναι καθαρίστριες. Αλλά αυτό δεν σημαίνει τίποτα. Δεν πρόκειται για ένα χωριό όπου έχει εγκατασταθεί μια εγκληματική οργάνωση. Πρόκειται για ένα άντρο εγκληματικότητας – πασίγνωστο και ευρισκόμενο διαρκώς σε ένα παράδοξο απυρόβλητο.

Στα σπίτια θα γίνουν έρευνες. Στα υπόγεια θα βρεθούν ίσως όπλα – όσα είναι άχρηστα ή δεν πρόλαβαν να μεταφέρουν. Μπορεί ακόμη και να βρεθούν ένας-δυο καταζητούμενοι. Αλλά εάν θέλει κανείς πραγματικά να βάλει το χέρι βαθιά, το ζήτημα δεν είναι στο υπόγειο, ούτε ακόμη και στους πατριάρχες των οικογενειών. Το μυστικό είναι στις τράπεζες. Εάν θέλει κανείς να μάθει τι πραγματικά συμβαίνει, δεν μπορεί παρά να ανοίξει τους λογαριασμούς των «καπεταναίων». Και να δει τα πλοκάμια τους. Πού πηγαίνουν και πού καταλήγουν. Ίσως ο κ. Ζορμπάς να μπορούσε εδώ να είναι πιο αποτελεσματικός από το τεθωρακισμένο με τους πυργίσκους που επιχειρεί αυτή την ώρα να μπει στο άβαλον της φούντας και το άβατον της νομιμότητας.

The former Greek Republic of Zoniana

Τρίτη 6 Νοεμβρίου – και αγαπητοί μου συμπολίτες, θα θυμάστε ίσως πριν από κανένα χρόνο που σας είχα πει ότι το κράτος μας βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση με την αυτοανακηρυχθείσα αυτόνομη δημοκρατία των Εξαχρείων. Έχω καλά νέα: από τότε οι σχέσεις μας έχουν σχετικά εξομαλυνθεί και οι αψιμαχίες είναι περιορισμένες. Όχι ότι πηγαίνει αστυνομία στην πλατεία, αλλά υπάρχει μια αμοιβαία ανοχή. Έχουν, δηλαδή, κι αυτοί καιρό να κάψουν το τμήμα της Καλλιδρομίου. Είμαστε –σα να λέμε- περίπου όπως με την Τουρκία.

Αυτά είναι τα καλά νέα. Τα κακά νέα είναι ότι ανοίξαμε δεύτερο μέτωπο. Ξεκίνησαν εχθροπραξίες μεταξύ της χώρας μας και της λαοκρατικής δημοκρατίας των Ζωνιανών – αυτής που έχει έμβλημα τη φούντα και δεν σηκώνει μύγα στο σπαθί και περιπολικό στο ζωνάρι ή τη χασισοκαλλιέργειά της. Τελευταία έχω γίνει οπαδός της αναθεωρητικής άποψης της ιστορίας και θα έχω προβλήματα στο εσωτερικό. Δεν πιστεύω δηλαδή ότι σήμερα οι γενναίοι Κρητικοί που επιμένουν να έχουν μισό αρσενάλι στο υπόγειό τους είναι για να τιμήσουν τη μνήμη των παππούδων τους που υπεράσπισαν το Μάλεμε. Άντε αυτό να το κάνουν εκείνοι που επιμένουν να ρίξουν μερικές μπαλωθιές στα βαφτίσια. Για τους άλλους, το «πρώτη φορά νονός» γράφεται με κεφαλαίο και σημαίνει Κορλεονάκης. Δεν πιστεύω ότι η υπερήφανη ράτσα αντιστέκεται για την τιμή – κάτι μου λέει πως το κάνει για το χρήμα. Και είναι πολύ το χρήμα, όταν μάλιστα το κράτος ανέχεται ένα κράτος εν κράτει…

Με λύπη μου σας φέρνω τα πρώτα πολεμικά ανακοινωθέντα. Αι ημέτεραι δυνάμεις υπέστησαν ήττα – κι ένας μικρός συμπολίτης μας, 30 ημερών, θα ζήσει ίσως την υπόλοιπη ζωή του χωρίς να γνωρίσει τον πατέρα του, γιατί εκεί στα Ζωνιανά έχει δυο χρόνια να πατήσει αστυνομία, και για να πάει έκανε τρεις μέρες, και 75 αστακοί που στείλαμε χτες το καθυστερούν το πράγμα (για να μην πέσουν κι αυτοί θύματα, αλλά και για να έχουν χρόνο να καλλωπίσουν το χωριό οι τοπικές αρχές και οι τοπικές οικογένειες). Σε μερικούς από τους αστυνομικούς μας μάλιστα, ακούω στις ειδήσεις, δεν είχαν καν πει ότι πηγαίνουν στο Βιετνάμ για να μην υπάρξουν λιποταξίες. «Ζωνιανά; Θα αστειεύεσαι βέβαια…», θα έλεγε στον αξιωματικό του ο αστυνομικός και θα επέστρεφε στην ασφάλεια του τμήματος. Ποιού τμήματος; Μα για να είναι ασφαλές, μιλάμε ασφαλώς για το τμήμα που εκδίδει μόνον διαβατήρια – κατά προτίμηση σε χασισεμπόρους και, όπως θα θυμάστε από παλαιότερα περιστατικά, και δι’αντιπροσώπου σε καταζητουμένους.

Το χειρότερο για όλους τους συμπολίτες είναι ότι δεν πέσαμε από τα σύννεφα. Το χειρότερο είναι πως είπαμε «εντάξει, μωρέ, δεν τα ξέρεις τώρα τι γίνεται στην Κρήτη; Καλά, ανόητοι είναι; Εκεί πήγαν να βάλουν τάξη; Ας ξεκινήσουν από κάπου αλλού;» Το χειρότερο είναι πως με την προετοιμασία, την ετοιμότητα και τη διάθεση που έχουμε, το καλύτερο στο οποίο μπορούμε να ελπίζουμε δεν είναι η νίκη, αλλά απλώς μια ανακωχή χωρίς να συνθηκολογήσουμε ταπεινωτικά και δημόσια.

Και σε λίγο καιρό όποιος θέλει θα μπορεί το καλοκαίρι να πάει και μια βόλτα από το ωραίο κεφαλοχώρι των Ζωνιανών και να «ζήσει το μύθο του». Για το «στην Ελλάδα», μην παίρνετε όρκο.

Το σωστό λάθος, στο σωστό χρόνο

Δευτέρα 5 Νοεμβρίου – και λένε πως στην πολιτική το παν είναι το τάιμινγκ. Να κάνεις τη σωστή κίνηση στο σωστό χρόνο. Να έχεις μετρήσει το τικ-τακ του ρολογιού και να χτυπάς την ώρα που ο αντίπαλος δεν το περιμένει, να αφουγκράζεσαι (που λέγαν και τα ωραία χρόνια του 80) το σφυγμό του λαού και να ανταποκρίνεσαι αμέσως και καίρια στις επιθυμίες του. Η τέλεια δήλωση τη μια στιγμή είναι η απόλυτη καταστροφή την επόμενη. Όλα είναι θέμα σωστού χρόνου.

Αν αυτό είναι η πολιτική, τότε στο ΠΑΣΟΚ έχουν κάθε λόγο να αισιοδοξούν. Μια ανασκόπηση των μόλις έξι εβδομάδων που έχουν μεσολαβήσει από τις εκλογές, δείχνει πως έχει αποκτήσει μια απαράμιλλη ικανότητα χειρισμού του πολιτικού χρόνου. Μετρήστε: ο Γιώργος Παπανδρέου το βράδυ των εκλογών μιλά για «επαναβεβαίωση της εμπιστοσύνης». Μεγάλη (και σωτήρια για τον ίδιο) ιδέα, μεγάλη ταχύτητα και επιδεξιότητα. Ο Βαγγέλης Βενιζέλος το αντιλαμβάνεται αμέσως και σπεύδει στο Ζάππειο. Παρόλα όσα ειπώθηκαν – ταχύτατο ρεφλέξ. Ο Κώστας Σκανδαλίδης αφήνει τους άλλους να τρώνε (το δείπνο και το χρόνο τους) και εκδηλώνει την τρίτη υποψηφιότητα. Τους πρόλαβε και ατύχησαν.

Αλλά ο χρόνος, εκτός από το να επιβραβεύει, τιμωρεί κιόλας. Οι άλλοι βαρώνοι, δούκες, κόμητες, οφφιτσιούχοι και επίδοξοι δελφίνοι, ένα σώμα ματαιωμένων ελπίδων, όσο αργότερα μίλησαν, τόσο πιο πολύ έχασαν. Όπως διαπιστώνει σήμερα η κα Διαμαντοπούλου, άλλο εννοούσε ο Μιττεράν όταν έλεγε ότι στην πολιτική πρέπει να δίνεις «χρόνο στο χρόνο». Η ωρίμανση είναι ένα στάδιο – αλλά δεν είναι το τελευταίο. Δεν αρκεί να σφυρίζεις, ή να νομίζεις ότι σφυρίζεις την παράταση. Πρέπει να υπάρχει και αγώνας – αλλιώς είσαι σε λάθος γήπεδο, σε λάθος ματς, αν όχι και σε λάθος κατηγορία.

Και, μετά, οι άνθρωποι από τις ωραίες και αθώες εποχές των μεγάλων οραμάτων, έχουν γίνει (δεν ξέρω γιατί…) πιο καχύποπτοι, πιο πονηροί, πιο υποψιασμένοι. Τους λες πως περίμενες να ωριμάσουν οι συνθήκες και δεν το πιστεύουν. Τους λες πως ήθελες να ακούσεις θέσεις, τοποθετήσεις, ιδέες και προγράμματα και πάλι δεν το πιστεύουν – ίσως γιατί εάν τα είχες ακούσει εσύ κάτι μπορεί να είχε πάρει και το δικό τους αυτί. Τους λες πως ήθελες να μην αποφασίσεις με προχειρότητα –γιατί τα μεγαλοστελέχη έχουν αυξημένη ευθύνη έναντι της παράταξης- και εκείνους τους τρώει το σκουλήκι της υποψίας μήπως όλα αυτά δεν είναι η καθαρή αλήθεια, μήπως υπάρχει κάτι ανομολόγητο, μήπως υπάρχει ακόμη και στη δική τους, την παράταξη των κρυστάλλινων ιδεολογικών προθέσεων και των αδαμάντινων πολιτικών τοποθετήσεων, κάποιο ελάχιστο ψεγάδι υποβολιμαίας σκέψης, μήπως βρεθεί δηλαδή κανείς που να είπε να περιμένει το επόμενο τρένο, ή τις επόμενες δημοσκοπήσεις.

Στην πολιτική δεν είναι κακό να ξέρεις να χειρίζεσαι το χρόνο. Αλλά για να έχει αξία ο χειρισμός του χρόνου πρέπει να υπάρχει πρώτα πολιτική.

Ρώμη-Λονδίνο-Τάε Κβο Ντο

Παρασκευή 2 Νοεμβρίου – και δεν φαντάζομαι ότι συνέβη, αλλά το καλύτερο για το ΠΑΣΟΚ ενόψει της σημερινής του Εθνικής Συνδιάσκεψης θα ήταν οι οπαδοί, οι φίλοι, τα μέλη και κυρίως τα στελέχη του και οι υποψήφιοι για την ηγεσία να πέρασαν τη χθεσινή νύχτα τους βλέποντας το συμπαθές κανάλι της ΕΤ1.

Μια αυξημένη θεαματικότητα στο συγκεκριμένο κοινό, την πιθανολογεί κανείς αφού φιλοξενούσε συνέντευξη του Γιώργου Παπανδρέου. Αλλά είχε και μερικά ακόμη πολύ ενδιαφέροντα και πολύ διδακτικά, αν κανείς έχει διάθεση να μάθει έστω την ύστατη ώρα.

Λοιπόν: στη διάρκεια της εκπομπής που είχε προσκεκλημένο τον κ. Παπανδρέου, προβλήθηκε ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον βίντεο. Η διαδικασία εκλογής προέδρου στο ΠΑΣΟΚ συγκρίνεται μόνο με εκείνη που πρόσφατα υιοθέτησαν οι Ιταλοί αριστεροί για να εκλέξουν τον πρόεδρο του καινούργιου «Δημοκρατικού Κόμματος» - που προήλθε από την ένωση του Κόμματος της Δημοκρατικής Αριστεράς, της Μαργαρίτας και μερικών μικρότερων σχηματισμών. Οι άνθρωποι προέρχονταν από διαφορετικά κόμματα και θα εξέλεγαν αρχηγό κάποιον που για ένα τμήμα τουλάχιστον των εκλογέων θα ήταν από άλλο κόμμα. Προβλήθηκε και το προεκλογικό σποτάκι του κόμματος. Ο ένας μετά τον άλλο οι υποψήφιοι, πέντε συνολικά και ανάμεσά τους ο Βάλτερ Βελτρόνι, που εξελέγη με πάνω από 75% (άρα δεν είχε την πίεση της διχαστικής απειλής) εμφανίζονταν και καλούσαν τους φίλους της «υπόθεσης» να πάνε στις κάλπες. «Ελάτε να ψηφίσετε», έλεγαν και οι πέντε. Δεν χρειαζόταν να στείλουν άλλο μήνυμα ενότητας. Έλεγαν «συμμετέχετε» και η ηγεσία την επομένη θα είναι ηγεσία όλων – γι’αυτό άλλωστε έγινε και το εγχείρημα, που για την ώρα όσο νωρίς κι αν είναι, δείχνει να πηγαίνει καλά.

Θα ήταν χρήσιμο οι υποψήφιοι αρχηγοί του ΠΑΣΟΚ να είχαν χτες το βράδυ αϋπνίες. Αμέσως μετά τη συνέντευξη Παπανδρέου η ΕΤ1 πρόβαλε μια πολιτική ταινία. Ήταν η ιστορία της ανάδειξης του Τόνι Μπλαιρ στην ηγεσία των Εργατικών. Τα έδειχνε όλα – από τη νίκη της Θάτσερ, από τα πέτρινα χρόνια του Κίνοκ, από την ανάδειξη των νεαρών ρεφορμιστών την εποχή του Τζον Σμιθ που πέθανε νωρίς, το σκληρό παρασκήνιο και την άγρια προσωπική σύγκρουση του Μπλαιρ με το Μπράουν. Ο Μπράουν ήταν βέβαιος αρχηγός, ο Τόνυ αναδείχτηκε από τη συγκυρία, ο Μπράουν υποχρεώθηκε να κάνει πίσω και να μην είναι καν υποψήφιος για την αρχηγία. Έδειχνε την περίφημη συνάντησή τους σε ένα κομψό εστιατόριο του Άιλινγκτον στο Λονδίνο, την Γκρανίτα (τώρα είναι φαστ φουντ για όσους θα ήθελαν το τραπέζι…). Εκεί ο Μπράουν συμφώνησε να μην θέσει υποψηφιότητα για να μην διχάσει το κόμμα. Πήρε μια συμφωνία κορυφής, μια συμφωνία διαδοχής, που άργησε αλλά τηρήθηκε. Και επιβεβαιώθηκε η πρόβλεψή του για μια μακρά περίοδο πολιτικής ηγεμονίας των Εργατικών, γιατί οι Συντηρητικοί «διαλύονταν με τόσο γρήγορους ρυθμούς».

Στην ταινία ο Μπλαιρ λέει μια αξιοσημείωτη φράση στο Μπράουν. «Η πολιτική δεν αφορά πάντα τον καλύτερο υποψήφιο. Είναι και η απαίσια δουλειά του να κάνεις φίλους, να γίνεσαι συμπαθής». Αλλά στο τέλος περπατάνε μαζί έξω από τη Ντάουνινγκ Στρητ – και συνεχίζουν να περπατάνε μαζί, 15 χρόνια τώρα με το κόμμα τους στην εξουσία.

Χρήσιμα όλα αυτά για τη 12η Νοεμβρίου, που τόσο απασχολεί θεωρητικώς μόνον το ΠΑΣΟΚ. Δεν θα δούμε τους υποψηφίους σε σποτάκι. Δεν θα τους δούμε καν μαζί. Δεν θα τους δούμε να λένε δυο λόγια, όπως όταν βρέθηκαν στη Μητρόπολη της Θεσσαλονίκης και ο ένας κοίταγε τον Καραμανλή και ο άλλος το Γκιουλέκα για να μην κοιταχτούν μεταξύ τους. Θα δούμε μόνο ακόμη περισσότερες αιχμές, ακόμη πιο πολύ πολιτικό αίμα να τρέχει, ακόμη περισσότερη χολή, ακόμη περισσότερη φιλοδοξία, ακόμη περισσότερη αδιαφορία για οτιδήποτε πέραν της επικράτησης. Ή, πάλι, έχουμε δέκα μέρες ακόμη, διάστημα απολύτως επαρκές, για να διαψευστούμε πανηγυρικά.

Τα κόμματα -και ο καθένας χωριστά- διαλέγουν το μέλλον τους.

ΑΝ (όχι του Κίπλιγκ)

Πέμπτη 1η Νοεμβρίου – και η δουλειά είναι καθήκον, είναι υποχρέωση. Μερικές φορές είναι και διασκέδαση. Σκέπτομαι, ας πούμε, χτες το βράδυ τον πρεσβευτή (τον λέμε έτσι για συντομία) της ΠΓΔΜ στην Αθήνα. Θεωρητικώς έβλεπε τηλεόραση για επαγγελματικούς λόγους. Έχω μια υποψία ότι στα απομνημονεύματά του θα το έχει στο κεφάλαιο «ψυχαγωγία».

The best of Athens, λοιπόν. Τι είδε ο πρεσβευτής πατώντας το on στο τηλεκοντρόλ χτες το βράδυ στις 8; Είδε μια χώρα να αντιμετωπίζει μεγάλο ζήτημα, να τσακώνεται, η ηγεσία της να προβληματίζεται και να διαπληκτίζεται. Γιατί; Το επιχείρημα πηγαίνει ως εξής:

Σήμερα αρχίζουν οι τελικές διαπραγματεύσεις για το όνομα στη Νέα Υόρκη.
ΑΝ υποθέσουμε ότι προχωρούν κάτι που δεν συνέβη 15 χρόνια τώρα, ΑΝ υποθέσουμε ότι ο Νίμιτς κάνει μια πρόταση που να μην μας βγάλει από τα ρούχα μας όπως η προηγούμενη που ρωτούσε πώς θα λέγεται η ελληνική Μακεδονία, ΑΝ τα Σκόπια τη δεχτούν, ΑΝ τη δεχτεί και η ελληνική κυβέρνηση, ΑΝ η πρόταση φτάσει στη Βουλή, ΑΝ την δέχεται μεν η κυβέρνηση αλλά όχι τα άλλα κόμματα, ακόμη κι αυτά που έχουν δημοσίως ταχθεί υπέρ της συμβιβαστικής λύσης, ΑΝ τα πράγματα φτάσουν στα άκρα και η κυβέρνηση για να επιβιώσει χρειάζεται και τους 152 βουλευτές της, ΑΝ λοιπόν συμβούν όλα αυτά – τότε, τι ψηφίζει ο Σαλαγκούδης;

Ελα μου ντε…

ΑΝ πάλι δεν βρεθεί λύση, ΑΝ όλα πάνε όπως πήγαιναν χρόνια και χρόνια, ΑΝ τα Σκόπια μείνουν αδιάλλακτα, ΑΝ η κυβέρνηση βάλει βέτο στο ΝΑΤΟ, ΑΝ οι Αμερικανοί γίνουν Τούρκοι με το βέτο και μας ζουλίξουν άσχημα, ΑΝ διακυβεύονται ύψιστα εθνικά συμφέροντα (πέρσι κάηκε, φέτος βρώμισε λένε σε μερικά χωριά…), ΑΝ υπάρχει διαιρεμένο εθνικό μέτωπο, ΑΝ οι δημοσκοπήσεις είναι ευνοϊκές, ΑΝ να φαν και οι κότες δηλαδή, τότε θα κάνει εκλογές ο Καραμανλής; Και ΑΝ κάνει εκλογές, είναι σύμφωνο με το Σύνταγμα;
Επ’αυτού Καρατζαφέρης. Επί ένα, επί δύο, επί τρία, εις το τετράγωνο, εις τον κύβο, εις την νι, εις το Μέγκα, εις την ΕΡΤ – κατά περίεργο τρόπο έλειπε μόνο από το MAD TV, ίσως γιατί εκεί ξέρουν κάτι παραπάνω από το πώς πουλάμε τρέλα…

Και εμείς, εν τω μεταξύ, στην έναρξη των διαπραγματεύσεων κυκεώνας – που παλαιόθεν ήταν συνταγή, για όσους τυχόν δεν το θυμούνται, συνταγή φαγητού, την οποία εμείς μετατρέψαμε με τα χρόνια σε συνταγή αποτυχίας. Και ο κ. Μητσοτάκης να λέει τι έγινε το 93, και ο κ. Καρατζαφέρης να τον σχολιάζει σε άψογο καρατζαφερισμό, και ο κ. Ρουσσόπουλος να του επιτίθεται, και ο κ. Παυλίδης να τα συμμαζεύει γιατί κατάλαβε πού έμπλεξε, και ο κ. Σαλαγκούδης να προβληματίζεται και να ερωτάται τι θα κάνει εάν σε βάθος χρόνο απροσμέτρητο εκπληρωθούν όλες οι απίθανες προϋποθέσεις.

Ο Σκοπιανός πρέπει να το διασκέδασε πάρα πολύ. Αλλά είναι πολύ δυσάρεστο να αναλογίζεται κανείς πώς ακριβώς πρέπει να μας σχολίαζε χτες το βράδυ που λύναμε για άλλη μια φορά το μακεδονικό στα παράθυρα και χαιρόμασταν μόνοι μας, όπως λένε πολύ πετυχημένα στα (κλειστά φυσικά) σχολεία…

Απελπισμένοι στις χώρες των φοβισμένων

Τετάρτη 31 Οκτωβρίου – και η λαθρομετανάστευση δεν είναι ελληνικό πρόβλημα. Είναι, μετά και μαζί με τη μεγάλη αλλαγή του κλίματος σε όλη τη Γη, το μεγαλύτερο πρόβλημα του κόσμου, ένα πρόβλημα πλανητικών διαστάσεων.

Οι ειδικοί (και ίσως ο κορυφαίος ειδικός στον κόσμο συμβαίνει να είναι Έλληνας, γιος μεταναστών στην Αμερική),
Οι ειδικοί λοιπόν προβλέπουν ότι θα υπάρξουν γιγαντιαίες μετακινήσεις πληθυσμών, μαζικά κύματα μετανάστευσης, κυρίως από την Ασία, αλλά και από την Αφρική, προς την Ευρώπη και σε κάπως μικρότερο βαθμό από την Κεντρική Αμερική προς τη Βόρεια. Η παγκοσμιοποίηση δεν έχει μόνο ευκαιρίες. Όταν η οικονομία καταργεί τα σύνορα, δεν είναι εύκολο να τα συντηρήσει μόνη της η πολιτική. Δεν είναι ούτε απλό, ούτε εφικτό, ούτε όμως ηθικά αποδεκτό να υψώσει κανείς ηλεκτροφόρα σύρματα σε χώρες και ηπείρους, ζητώντας τους όμως ταυτόχρονα να δίνουν τη φθηνή εργασία τους και το φυσικό τους πλούτο για να συντηρήσουν το προκλητικά άνισο επίπεδο ζωής –δηλαδή κατανάλωσης- της Δύσης, επειδή είχε την τύχη να γνωρίσει πρώτη τη λογική, την επιστήμη και τη βιομηχανική επανάσταση.

Αλλά πέρα από τα βαριά φιλοσοφικά. Η Δύση παίρνει ανθρώπινους και φυσικούς πόρους και δίνει ψίχουλα. Τα ψίχουλα πια δεν φτάνουν. Εξάγει δημοκρατία με τον τρόπο των Αμερικανών στο Ιράκ. Διαπιστώνει τη σύγκρουση των πολιτισμών και δεν κάνει τίποτα για να την απαλύνει. Έχει μεγάλες δημοκρατικές ευαισθησίες, αλλά μόνον όταν τα καθεστώτα δεν την βολεύουν. Η αθλιότητα της Βόρειας Κορέας καταδικάζεται, η μόνη συγκρίσιμη αθλιότητα στον κόσμο, αυτή της Μιγιανμάρ, γίνεται ανεκτή. Το Ιράκ ήταν απαίσια δικτατορία, ο μεσαίωνας των Σαούντ στην ιδιόκτητη Αραβία τους είναι συμπαθής και συνεργάσιμη κυβέρνηση, σήμερα μάλιστα περπατάει πάνω σε κόκκινα χαλιά με τη βασιλική άμαξα στο Μπάκιγχαμ.

Με τον τρόπο αυτό, με στυγνή καταπίεση και πολύ μικρά, πολύ αργά βήματα από την άκρα εξαθλίωση, οι άνθρωποι θα φεύγουν. Θα φεύγουν μαζικά, με όποιο τρόπο μπορούν. Δεν θα είναι ο Πολωνός υδραυλικός. Θα είναι ο Ιρακινός αντάρτης, ο Κούρδος αυτονομιστής, ο Ινδονήσιος φανατικός, η Αφρικανή έφηβη που προτιμάει οποιαδήποτε άλλη κόλαση εκτός από εκείνη της οικογένειάς της. Μας αρέσει, δεν μας αρέσει, θα συμβαίνει.

«Η Ελλάδα δεν αντέχει άλλους λαθρομετανάστες». Η κα Μπακογιάννη, που το είπε μετά την κυβερνητική, έχει δίκιο. Αλλά είναι ένα δίκιο προσωρινό, χωρίς μέλλον. Η λογική του Σαρκοζί είναι εύλογη και βρίσκει ανταπόκριση στο κοινό των δυτικών κατώτερων στρωμάτων που είναι τα πρώτα που απειλούνται από την κοινωνική πίεση της μετανάστευσης. Η Ελλάδα που μέσα σε τρία χρόνια, από το 89 έως το 91, έγινε από χώρα μεταναστών ένα μικρό Έλλις Άιλαντ των Βαλκανίων, η Ελλάδα που υποδέχθηκε περισσότερους ξένους σε αναλογία με τον πληθυσμό της από οποιαδήποτε άλλη χώρα, και κατάφερε για λόγους συγκυρίας να τους αφομοιώσει σχετικά χωρίς κλυδωνισμούς, αποσπώντας οφέλη αλλά μεταθέτοντας τα προβλήματα, θα ζήσει αναγκαστικά σήμερα τους κραδασμούς της προσαρμογής στη νέα παγκόσμια πραγματικότητα. Το «δεν αντέχουμε άλλους» είναι σωστό, αλλά μπορεί να έχει πρακτική αξία μόνο για ένα μικρό διάστημα. Σε αυτό πρέπει να γίνουν άλλα πολλά, κάποια σε εθνική κλίμακα, αλλά τα περισσότερα σε ευρωπαϊκή και διεθνή, αν η Ελλάδα δεν θέλει να βρεθεί εκεί που πάντοτε –για γεωγραφικούς και ιστορικούς λόγους- βρισκόταν: στο σταυροδρόμι των μεταναστεύσεων. Χάρη και πρόκληση, σήμερα πάντως με όρους καλύτερους παρά οποτεδήποτε άλλοτε.