Κοινή γαρ η τύχη

Τετάρτη 30 Ιανουαρίου – και ταλαιπωρημένος από τα σκάνδαλα, τσακισμένος από την αδυναμία του να δώσει έστω μια ελπίδα διεξόδου, ξέπνοος από δυνάμεις και χωρίς διάθεση ενασχόλησης με τίποτε άλλο εκτός από μίζερα, φθοροποιά εσωκομματικά προβλήματα και διενέξεις προσωπικών στρατηγικών, ο δικομματισμός μοιάζει σχεδόν για λύπηση στις δημοσκοπήσεις.

Δεν είναι ότι πέφτουν τα ποσοστά του. Είναι που δεν υπάρχει η παραμικρή εικόνα για προοπτική ανάκαμψης. Δεν είναι ότι φυλλορροεί. Είναι που δεν του έχει απομείνει ίχνος δυναμικής στην κοινωνία. Δεν είναι ότι αμφισβητείται. Είναι πως η αμφισβήτησή του έρχεται σε μια στιγμή που ο ίδιος δείχνει μηδενικά ανακλαστικά απέναντί της.

Σε εποχή επικοινωνιακού καταιγισμού, το κλίμα της φθοράς δεν αποτυπώνεται στα Μέσα. Διογκώνεται και πολλαπλασιάζεται, μέσα σε ένα φαύλο κύκλο, για τον οποίο τα κόμματα εξουσίας δεν έχουν δικαίωμα ένστασης. Τον ανέχθηκαν στην έναρξή του, τον τροφοδότησαν με την παρουσία των στελεχών τους για εκλογικά οφέλη, τον υποδαύλισαν θεσμικά με την έλλειψη αποφασιστικότητας για σύγκρουση με το νέο πόλο εξουσίας. Τώρα, η διαμαρτυρία τους προσλαμβάνεται ως ιδιοτελής γκρίνια.

Η στρατηγική τους περιορίζεται στον περίφημο «επικοινωνιακό χειρισμό». Πώς θα καταφέρουμε να έχουν πρώτο θέμα τα κανάλια κάτι άλλο από αυτό που σήμερα το βράδυ μας ενοχλεί, πώς θα επηρεάσουμε ώστε τα κανάλια να «παίζουν» πιο έντονα εκείνο που βλάπτει τον αντίπαλο περισσότερο από εμάς. Είναι ένα διαρκές επικοινωνιακό παιχνίδι ευθύνης, αυτό που οι Άγγλοι αποκαλούν blame game. Και υποθέτει ότι οι εκλογές είναι ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος. Ότι δηλαδή τα ποσοστά του δικομματισμού έχουν ένα όριο προς τα κάτω, ότι αυτό το όριο βρίσκεται ψηλά, ότι οι πολίτες στην Ελλάδα στην συντριπτική τους πλειοψηφία ψηφίζουν και θα ψηφίζουν για την άσκηση της εξουσίας παρά για τη γνώμη τους γι’ αυτήν.

Το παιχνίδι είναι σωστό όσο οι παίκτες, δηλαδή οι εκλογείς, ανταποκρίνονται σε αυτό. Οι τελευταίες μετρήσεις δείχνουν πως η συνέχιση αυτού του μοτίβου δεν είναι εγγυημένη. Και το γεγονός ότι την επομένη του θανάτου του Αρχιεπισκόπου, πρώτο θέμα δεν είναι η διαδοχή στην Εκκλησία, αλλά η κρίση στη Νέα Δημοκρατία με τον Κουκοδήμο, η κρίση στο ΠΑΣΟΚ και η κίνηση Βενιζέλου, η κοινή τους πτωτική μοίρα στις σφυγμομετρήσεις και ένα ακόμη απειλητικό σκάνδαλο με το λογότυπο της Siemens, δείχνει πως ούτε οι όροι του παιχνιδιού είναι πια εγγυημένοι. Για πρώτη φορά από τη μεταπολίτευση είναι ορατό το ενδεχόμενο να χάνουν και οι δύο και να μοιραστούν την κρίση εξ αδιαιρέτου.

Προσθήκη ρευστότητας

Τρίτη 29 Ιανουαρίου – και ο θάνατος του Αρχιεπισκόπου ήταν αναμενόμενος από τη στιγμή που διαγνώστηκε η ανίατη αρρώστια. Ο θάνατος, ιδιαίτερα για την Εκκλησία, τους πιστούς της και έναν Ιεράρχη, είναι μια στιγμή πλήρους εσωτερικότητας. Γι’αυτόν πιστεύουν οι πιστοί, γι’αυτόν υπάρχει η Εκκλησία, που δηλώνει ότι «όσοι βαφτίστηκαν στο Χριστό, έχουν βαφτιστεί στο θάνατό του» και έτσι έγιναν αδελφοί.

Υπάρχει, ωστόσο, αναγκαστικά και η εξωτερική πλευρά. Η Εκκλησία, με πρωτοβουλία, επιδίωξη και επιτυχή δράση του Αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου, έγινε βασικός παράγοντας του κοινωνικού και δημόσιου βίου της χώρας. Θέλησε –και σε μεγάλο βαθμό κατάφερε- να έχει λόγο και ρόλο εκεί όπου οι προκάτοχοί του δεν είχαν θελήσει να αναμειχθούν «στα του κόσμου τούτου». Αναβάπτισε μια Εκκλησία κοινωνικώς δρώσα και την κατέστησε, έτσι, πόλο συσπείρωσης κοινωνικών δυνάμεων. Σε άλλους άρεσε, σε άλλους μας δεν άρεσε, όμως η Εκκλησία διεκδίκησε παρουσία και λόγο σε μια σειρά από ζητήματα που ξεκινούσαν από το θρήσκευμα και μέσα από αυτό έφταναν στην ιδέα για τη χώρα και από εκεί απευθείας στην άμεση επαφή με τους πολίτες και, επομένως, στην άσκηση επιρροής και σε πολιτικά ζητήματα (η εξωτερική πολιτική είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα).

Ο θάνατος Χριστόδουλου έρχεται σε μια ειδική συγκυρία. Μια συγκυρία ρευστότητας και ανασφάλειας για την ευρεία κοινωνία. Και, χωρίς να συνδέεται με αυτήν, προσθέτει στη ρευστότητα. Είναι φανερό πως η χώρα ζει μια φάση μετάβασης, που σημαδεύεται από εκτεταμένη ανασφάλεια για μεγάλα στρώματα του πληθυσμού. Είναι φανερό πως υπάρχει αναζήτηση για πραγματικούς ή φαντασιακούς πυλώνες και σημεία αναφοράς. Είναι φανερό πως η κατάσταση αυτή εκτείνεται σε όλα τα πεδία της κοινωνικής ζωής: αν λιγότερο στην οικονομία, ασφαλώς περισσότερο στην πολιτική με την απαξίωσή της και, συγχωρήστε με που θα υποθέσω τόσο σημαντικό το ρόλο τους, στα μέσα ενημέρωσης με την εκτεταμένη αμφισβήτησή τους από ένα σώμα ανθρώπων που επηρεάζουν πολύ περισσότερο και πολύ πιο στρεβλά από ό,τι θα έπρεπε και από ό,τι δικαιούνται.

Μέσα σε όλα αυτά, η ρευστότητα και στην Εκκλησία είναι άλλος ένας παράγοντας αποσταθεροποίησης περισσότερο στο κοινό αίσθημα των πολιτών, παρά στους ίδιους τους θεσμούς. Και γι’αυτό ήταν άριστη η απόφαση να γίνει σχετικά γρήγορα η εκλογή του διαδόχου του, χωρίς να εξαντληθούν τα περιθώρια που δίνει ο νόμος. Και γι’αυτό, φυσικά, έχει τόση σημασία εάν σε αυτή τη συγκυρία εάν η Εκκλησία θα επιλέξει μια μεταβατική λύση, ενός Ιεράρχη χαμηλών τόνων, για να αφομοιώσει ό,τι συνέβη επί Χριστόδουλου, ή θα προτιμήσει άλλη μια ρήξη με το παρελθόν της, αναδεικνύοντας Αρχιεπίσκοπο με ισχυρές απόψεις και επιδίωξη κοινωνικής προβολής τους.

Πλούσιος ή πένης, βασιλεύς ή στρατιώτης

Δευτέρα 28 Ιανουαρίου – και η πιο συγκλονιστική ευχή που δίνει η ορθόδοξη εκκλησία στους πιστούς της είναι για «καλή απολογία». Η ώρα έρχεται για όλους, όπως ήρθε για τον Αρχιεπίσκοπο σήμερα τα ξημερώματα. Ο τρόπος που διάλεξε να σταθεί απέναντι στο τέλος, από την ώρα που η πορεία έγινε αναπότρεπτη, θα είναι για τον Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο χωρίς αμφιβολία μια κορυφαία στιγμή και μια παρακαταθήκη. Έζησε το τέλος με την επίγνωση του θανάτου, χωρίς τον τρόμο, χωρίς την υστερία, χωρίς την απόγνωση που συνήθως φέρνει η ανίατη αρρώστια. Με ηρεμία και αξιοπρέπεια, χωρίς εθελοτυφλία και με παρρησία, ήταν Ιεράρχης απέναντι στο γεγονός της θνητότητας, που είναι άλλωστε και η αφετηρία της πίστης που πρέσβευε.

Οι πιο δύσκολοι απολογισμοί είναι αυτοί που γίνονται την ώρα της έντασης των συναισθημάτων. Αλλά κανείς δεν έχει την παραμικρή αμφιβολία ότι ο Χριστόδουλος αφήνει την προσωπική του σφραγίδα στην σύγχρονη ιστορία της Εκκλησίας της Ελλάδος. Δεν είναι ένας Αρχιεπίσκοπος που θα ξεχαστεί – για όσα έκανε, αλλά και για την παρακαταθήκη που αφήνει, αφού στα σχετικά λίγα χρόνια της διακονίας του, όχι παραπάνω από δέκα, ανέδειξε μια ολόκληρη γενιά ιεραρχών και μαζί ανέδειξε μια αντίληψη για το έργο της Εκκλησίας.

Νομίζω ότι αυτή τη στιγμή, μπορεί κανείς να πει λίγα. Αλλά το βέβαιο είναι πως ο Χριστόδουλος άλλαξε τη σχέση της Εκκλησίας με την ελληνική κοινωνία, την ενίσχυσε και την ανακαίνισε εις όφελος του οργανισμού του οποίου ηγήθηκε. Για να το κάνει αυτό, άλλαξε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο έβλεπε η Εκκλησία τον εαυτό της. Δεν ήταν πια ο εσωστρεφής, κάπως ασκητικός οργανισμός των προηγούμενων χρόνων – μια εναλλακτική επιλογή στην κοινωνικότητα. Την έκανε τμήμα της κοινωνικότητας, εξωστρεφή, δυναμική, αιχμηρή και διεκδικητική. Στην πράξη, ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος ήταν αυτός που έβαλε την Εκκλησία στην εποχή της επικοινωνίας.

Και θα πιστωθεί ότι, αν και δεν ήταν εύκολο, αυτή την επιλογή την ακολούθησε με σταθερότητα ακόμη κι όταν μπροστά του βρέθηκε το φάσμα του συνειδητού και ανέκκλητου τέλους.

Παρασκευή 25 Ιανουαρίου – και το θέμα είναι να είσαι ωραίος τύπος. Να έχεις καταλάβει τι ακριβώς συμβαίνει σε αυτή τη χώρα. Και να αντιδράς αναλόγως.

Πάρτε παράδειγμα το «βουλευτή που επισκέφθηκε στο σπίτι του το Μάκη Τριανταφυλλόπουλο». Αυτή η ωραία περίφραση απηχεί περισσότερο την πραγματικότητα, παρά το απλό όνομα Κώστας Κουκοδήμος. Ο «βουλευτής που επισκέφθηκε στο σπίτι του το Μάκη Τριανταφυλλόπουλο» παίζει εδώ και μέρες ένα υπέροχο κρυφτό με την πραγματικότητα. Ναι πήγε στο σπίτι του, ή στη βίλα του, ή στο παλάτι του, ή στο ανάκτορό του τελοσπάντων – γιατί οι βασιλείς (έστω της τηλεθέασης) δικαιούνται ένα ανάκτορο. Τι είπε ο νεανίας της Βουλής; Πρότεινε όντως συναλλαγή εκδότη-κυβέρνησης; Μέρες τώρα ο κόσμος το έχει τούμπανο κι εκείνος κρυφό καμάρι. Στην αρχή το διέψευσε – όχι πως τον πίστεψε κανείς, αλλά εντάξει, για τους τύπους… Μετά η διάψευση ράγισε. Και έκτοτε τον αναζητούσε ο Ερυθρός Σταυρός και ο Γιάννης Τραγάκης, ο Λευτέρης Ζαγορίτης, το Μαξίμου, η Ρηγίλλης και άλλες ανθρωπιστικές οργανώσεις. Εκείνος άφαντος. Έβγαινε μόνο στο τηλέφωνο. Κι έλεγε πως «ισχύει απολύτως η διάψευση». Αλλά δήλωση, όπως είχε υποσχεθεί, δεν έκανε. Μέχρι χθες. Που ο άνθρωπος απάντησε. Και έστειλε την απάντησή του εκεί που έπρεπε. Όχι στον Πρωθυπουργό – που προφανώς εκθέτει, με ευθύνη του ή όχι μένει να αποδειχθεί. Όχι στο γραμματέα του κόμματος. Όχι στο γραμματέα της Κοινοβουλευτικής Ομάδας. Την επιστολή-απάντηση την έστειλε εκεί που έπρεπε. Στο ανώτατο καθοδηγητικό όργανο. Σε επίπεδο κορυφής. Στο Μάκη Τριανταφυλλόπουλο. Για να μη χάνουμε και την αίσθηση της ιεραρχίας δηλαδή. Τίποτε δεν είναι πιο αποκαλυπτικό της πραγματικότητας. Ο κ. Κουκοδήμος έκανε πράξη και αποκάλυψε αυτό που όλοι υποψιαζόμασταν. Σκληρό πράγμα η αλήθεια…

Είπαμε. Το παν είναι να είσαι ωραίος τύπος. Όπως για παράδειγμα, οι συνδικαλιστές της ΓΣΕΕ. Τι έχει συμβεί αυτές τις μέρες; Μας το εξήγησε ο πρόεδρός της, ο κ. Παναγόπουλος. Υπάρχει μια συνωμοσία σε βάρος της αγνής και άδολης Συνομοσπονδίας. «Προσπαθούν» - ναι, το είπε- «να την εμπλέξουν σε ένα πολιτικο-δημοσιογραφικό σκάνδαλο». Ποιοι; Μα φυσικά οι άγνωστοι και μηδέποτε κατονομαζόμενοι συνωμότες. Τα «συμφέροντα». Οι ακατονόμαστοι. Αυτοί που βλέπουν στη ΓΣΕΕ ένα μετερίζι που πρέπει να πέσει, ένα προπύργιο προάσπισης των λαΪκών δικαιωμάτων που απειλούνται από τη λαίλαπα της παγκοσμιοποίησης (αυτό συνήθως στις ομιλίες το κάνουν copy-paste). Οι ενορχηστρωτές είναι πολύ ύπουλοι. Γνώρισαν στην ηγεσία της ΓΣΕΕ έναν κ. Νικολιτσόπουλο. Αυτοί τον έβαλαν να κάνει ομαδικές αγωγές και να πληρώνεται με ακαθάριστο μισθό με το κομμάτι – ακόμη και όταν η λύση δινόταν για τους συμβασιούχους με πολιτική απόφαση. Τα συμφέροντα, δηλαδή, έβαλαν τον κοσμάκη να πληρώνει για την επιτυχία των κοινωνικών αγώνων. Τα συμφέροντα έβαλαν τον δικηγόρο αυτό να πηγαίνει στα μέσα ενημέρωσης και να δείχνει βίντεο με Ζαχόπουλο, να συνοδεύει την Τσέκου και να προτείνει συναλλαγή, με πιθανό ακόμη και οικονομικό αντικείμενο – μιλάμε δηλαδή για το μισό ποινικό κώδικα και ολόκληρο τον κώδικα δεοντολογίας των δικηγόρων.

(Παρεμπιπτόντως, ο ΔΣΑ έχει πει κάτι;)

Αυτοί οι συνδικαλιστές είναι και πολιτικά στελέχη. Συμβαίνει μάλιστα η ηγεσία τους να είναι στελέχη του ΠΑΣΟΚ, της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Όταν συλλαμβάνεται σε παράπτωμα συνεργάτης του πρωθυπουργού βγαίνουν δικαίως στα κάγκελα και φωνάζουν για την ευθύνη που έχει ο κ. Καραμανλής για τους συνεργάτες τους. Όταν ο συνεργάτης είναι δικός τους, υπάρχει κάποια συνωμοσία εις βάρος τους και φυσικά δεν έχουν καμμία ευθύνη.

Θα φταίνε μετά οι πολίτες να βγάλουν μερικά συμπεράσματα για την ποιότητα της αλλαγής που προτείνουν αυτοί οι νικολιτσόπουλοι συνδικαλιστές ως πολιτικά στελέχη;

Απλώς γείτονες

Πέμπτη 24 Ιανουαρίου – και δεν συνέβησαν πολλά στην επίσκεψη Καραμανλή στην Άγκυρα ύστερα από μισό αιώνα. Δεν άλλαξε κάτι στις σχέσεις ή στις θέσεις, δεν μάθαμε κάτι που δεν ξέραμε για τις ελληνοτουρκικές διαφορές. Μάθαμε, όμως, κάτι εξαιρετικά σημαντικό. Ότι Ελλάδα και Τουρκία μπορούν να συνυπάρχουν, να διαφωνούν, να εμμένουν στις θέσεις τους, να μην οδηγούνται σε παροξυσμούς ή σε υποχωρήσεις – και παρά ταύτα να έχουν επαφές σε επίπεδο κορυφής. Να διατηρούν, δηλαδή, αυτό που είναι αυτονόητο για οποιεσδήποτε γειτονικές χώρες δεν θέλουν να βρίσκονται σε διαρκή κατάσταση έντασης: ομαλές σχέσεις.

Είναι η μεγάλη (αλλά λεπτή και δύσκολη στην εξήγησή της στην κοινή γνώμη) διαφορά ανάμεσα στην «ελληνοτουρκική φιλία», που είναι δύσκολη και εν τέλει μπορεί να μην έχει και ιδιαίτερο περιεχόμενο, και την «καλή γειτονία», που είναι το αναγκαίο πολιτικό ζητούμενο.

Σήμερα, περισσότερο ίσως από κάθε άλλη φορά, είναι μια ευκαιρία. Μετά από πολλά-πολλά χρόνια, κανείς στην Αθήνα δεν αμφισβητεί ότι υπάρχει πια ένας, μοναδικός, αξιόπιστος και εσωτερικά σταθερός συνομιλητής. Η μείζων πολιτική παρουσία του Ταγίπ Ερντογάν έχει αλλάξει μια κρίσιμη παράμετρο: την υπαγωγή του πολιτικού προσωπικού στο στρατιωτικό κατεστημένο. Δεν αλλάζει από τη μια μέρα στην άλλη, αλλάζει όμως σταθερά και, επιπλέον, είναι εξίσου σταθερά στην πολιτική ατζέντα του Ερντογάν. Η επικράτησή του είναι εξίσου πιθανή και θετική.

Ταυτόχρονα, για πρώτη φορά, συμπίπτει ο πολιτικός κύκλος στην Ελλάδα και την Τουρκία. Οι κυβερνήσεις τους κέρδισαν με διαφορά μερικών μηνών καθαρές εκλογικές νίκες. Έχουν νωπή λαϊκή εντολή – και μάλιστα εστιασμένη σε εσωτερικές προτεραιότητες. Στην Ελλάδα, εδώ και πολλά χρόνια τώρα, η παραδοσιακή αντιπαλότητα με την Τουρκία και συνολικά τα θέματα εξωτερικής πολιτικής έχουν φύγει από την εκλογική ημερήσια διάταξη. Το Σεπτέμβριο, εάν θυμάμαι καλά, δεν έγινε ούτε μια ερώτηση στο ντημπέιτ για την εξωτερική πολιτική. Στην Τουρκία, οι εντολείς του κ. Ερντογάν έχουν κυρίως εσωτερικές προτεραιότητες: την εδραίωση της δημοκρατίας, τη διατήρηση της οικονομικής ανάπτυξης, την κατοχύρωση των ατομικών και ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Οι συνθήκες για την εξομάλυνση είναι παρούσες, χωρίς να έχει μεταβληθεί κάτι στις διαφορές. Η επίσκεψη δεν έφερε τίποτα. Αλλά η ίδια η επίσκεψη είναι τμήμα της εξομάλυνσης. Το πρόβλημα είναι ότι κρατάει μόνον τρεις μέρες, όπως όλα τα θαύματα. Μετά επιστρέφει κανείς και βρίσκεται πάλι απέναντι στο Ζαχόπουλο, το Μάκη, το Θέμο, τον ανακριτή, το Χίο και, τώρα, τον Κουκοδήμο. Με τον Ερντογάν παλεύεται. Με τον Κουκοδήμο πιο δύσκολα…

Εξαγωγή το ρεζιλίκι - εισαγωγή το λογαριασμό

Τετάρτη 23 Ιανουαρίου – και εάν αντέξατε να δείτε χτες το βράδυ δελτίο ειδήσεων μέχρι λίγο πριν από τις διαφημίσεις, ίσως να έχετε πληροφορηθεί τα πάντα, ακόμη και ότι ένας Έλληνας πρωθυπουργός πηγαίνει στην Τουρκία ύστερα από μισό αιώνα.

Επειδή αυτό καθεαυτό το γεγονός έχω πεισθεί ότι ιεραρχήθηκε σωστά, δηλαδή ελάχιστη σημασία έχει, ας το δούμε ως παράμετρο της ζέουσας πραγματικότητας, ας βάλουμε δηλαδή τα πορτρέτα του Καραμανλή και του Ερντογάν, μην πω και του Καραμανλή και του Μεντερές, για να μην φτάσω και στο Βενιζέλο και τον Ατατούρκ, εάν χρειαστεί, ως φόντο στη βασική προσωπογραφία των ημερών, στον Ιανό της δημοσιογραφίας, που μια τον κοιτάς και μοιάζει Θέμος, μια τον κοιτάς και μοιάζει Μάκης.

Αφού λοιπόν βρήκαμε το κατάλληλο πλαίσιο, ας δούμε και τι συμβαίνει στο περιθώριο. Στην Τουρκία λειτουργεί μια αγγλόφωνη εφημερίδα που λέγεται Turkish Daily News και μπορεί κανείς να το πει περιφραστικά και ευγενικά, στην ουσία πάντως είναι μια ημι-επίσημη έκδοση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών. Πώς βλέπει αυτή η εφημερίδα του βαθύτατου κράτους, το όργανο του στρατιωτικοδιπλωματικού κατεστημένου, τον Έλληνα πρωθυπουργό καθώς πηγαίνει προς την Άγκυρα; Τον βλέπει «πολιτικά αδυνατισμένο λόγω ενός ερωτικού σκανδάλου που αφορά στενότατο συνεργάτη του». Το θέμα δεν είναι βέβαια η ακρίβεια των διατυπώσεων. Το θέμα είναι η ακρίβεια των εντυπώσεων. Και είναι απόλυτη. Είναι θλιβερό, είναι ατυχές, αλλά ισχύει. Πράγματι, ο κ. Καραμανλής πηγαίνει σήμερα στην Άγκυρα με μια ομάδα δημοσιογράφων που δεν θα ρωτάει για γκρίζες ζώνες αλλά για ροζ ζωνάρια. Και θα έχει τη σκέψη του, αναγκαστικά, στην Αθήνα. Πρώτο θέμα δεν θα είναι η επίσκεψη αλλά το Πρώτο Θέμα.

Δεν είναι μόνον αυτό. Χτες στις Βρυξέλλες πήγε ο υπουργός Εξωτερικών της ΠΓΔΜ Αντόνιο Μιλόσοσκι. Μίλησε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Θεωρητικώς, προνομιακός χώρος για την Ελλάδα και τις θέσεις της. Εμείς είμαστε στην Ένωση, εκείνος έρχεται ζητώντας να μπει. Και μπήκε, αν και επισκέπτης, αν και με αιτήματα – μπήκε άνετος. Και τι είπε; Είπε πως «ελπίζει», ναι «ελπίζει» ο κ. Μιλόσοσκι…, να «μην χρησιμοποιήσει η Ελλάδα το ζήτημα της ονομασίας για να καλύψει τα σκάνδαλά της».

Αυτή είναι η κατάσταση. Πέρα από την καταστροφική παράλυση που έχει φέρει στο εσωτερικό, η παρατεταμένη κρίση με την υπόθεση Ζαχόπουλου αρχίζει τώρα να επηρεάζει μέχρι και την εξωτερική πολιτική. Αρχίζει δηλαδή να γίνεται εξαγωγή το ρεζιλίκι και εισαγωγή ο λογαριασμός του. Από την άλλη, βέβαια, κάθε βράδυ στις 8 το διασκεδάζουμε…

Τώρα στην κατηφόρα

Τρίτη 22 Ιανουαρίου – και ένας πρώην υπουργός της κυβέρνησης έλεγε χτες το πρωί: «η πολιτική χρονιά τελειώνει. Μέχρι το Πάσχα είναι να κάνει μια κυβέρνηση ό,τι έχει να κάνει. Το νομοθετικό έργο είναι πάνω-κάτω 50 μέρες και από αυτές οι περισσότερες από το πρώτο τετράμηνο της χρονιάς. Οι πολίτες μας ψήφισαν –έλεγε…- όχι πριν από δύο ή τρία χρόνια, αλλά πριν από πέντε μήνες. Έδωσαν μια εντολή που ισχύει – έλεγε… Αλλά τι θα μπορέσουμε να απαντήσουμε εάν φτάσει το τέλος της κοινοβουλευτικής περιόδου και το μόνο που έχουμε ολοκληρώσει είναι ο επικοινωνιακός χειρισμός της υπόθεσης Ζαχόπουλου;»

Νομίζω ότι η παρατήρησή του –και είναι ένας βουλευτής που στην υπουργική του θητεία έχει περάσει από σαράντα κύματα- συνοψίζει το πολιτικό πρόβλημα της κυβέρνησης σήμερα. Λίγο αργότερα συνέβη κάτι ακόμη. Άνοιξε το Χρηματιστήριο. Για πολύ καιρό οι αναλυτές και οι δημοσιογράφοι χρησιμοποιούσαν το κλισέ ότι «μαζεύονται μαύρα σύννεφα στην οικονομία». Χτες άρχισε να βρέχει καταρρακτωδώς. Θα είναι μια μπόρα, που θα περάσει; Λίγοι το πιστεύουν. Οι περισσότεροι αναζητούν μια κιβωτό προβλέποντας κατακλυσμό. Για την κυβέρνηση τα πράγματα είναι λίγο χειρότερα. Από την εκλογή της, το 2004, είχε τη δυνατότητα να χειριστεί την οικονομία (πέρα από τη γνωστή διαμάχη για το τι παρέλαβε) σε ένα ανοδικό κύκλο. Είναι καλύτερα να διαχειρίζεσαι και το χειρότερο ταμείο σε μια καλή αγορά – θα σας βεβαιώσει και ο πιο ταπεινός μικρέμπορος. Αλλά στις καλές μέρες μειώσαμε τα ελλείμματα, αλλά τις μεταρρυθμίσεις δεν τις κάναμε. Για παράδειγμα: εάν στα χρόνια της μεγάλης ανάπτυξης δεν φτιάξαμε το «μαξιλάρι» που όλοι αναγνωρίζουν πως χρειάζεται για το ασφαλιστικό, εάν στις παχιές αγελάδες δεν εξοικονομήσαμε μια βάση για να πάρουν συντάξεις οι επόμενες γενιές, τώρα πόσο εύκολο θα είναι να το αποφασίσουμε στην αρνητική συγκυρία, όταν θα καίμε από το λίπος που υποτίθεται έχουμε συσσωρεύσει, όταν θα σφίγγουν τα ζωνάρια (στην πραγματικότητα και όχι στα λόγια, και μάλιστα σε μια πραγματικότητα που επιβάλλουν οι παγκόσμιες συνθήκες και δεν την ελέγχουμε);

Για πρώτη φορά τώρα, το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, δηλαδή ο κ. Αλογοσκούφης, έχει να διαχειριστεί ένα καθοδικό κύκλο στη διεθνή οικονομία. Τώρα είναι η ώρα της κρίσης.

Βέβαια, υπάρχει πάντοτε για τους πολίτες η λύση. Και η λύση είναι απλή. Άμα ζορίσουν τα οικονομικά, οι απλοί άνθρωποι, οι καθημερινοί, οι άνθρωποι της εργασίας και του μόχθου, θα χρειαστεί να βγάλουμε το κομπόδεμα από το μαξιλάρι ή να κάνουμε ανάληψη από το λογαριασμό – ο καθένας από την off-shore του. Τρία εκατομμύρια ο ένας, πέντε ο άλλος, κάπως θα τη σκαπουλάρουν και οι ταπεινοί και καταφρονεμένοι σε αυτή την φτωχή χώρα των πλουσίων…